Αυξάνονται τα κρούσματα του ιού του Δυτικού Νείλου στη χώρα, με 75 νέα περιστατικά να έχουν καταγραφεί μέσα σε μόλις μία εβδομάδα. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η έξαρση βρίσκεται κοντά στην κορύφωσή της, ενώ ο πραγματικός αριθμός των ανθρώπων που έχουν μολυνθεί εκτιμάται ότι είναι πολύ μεγαλύτερος, καθώς η πλειονότητα δεν εμφανίζει συμπτώματα.
Μιλώντας στο Orange Press Agency, ο αναπληρωτής καθηγητής Υγιεινής και Επιδημιολογίας του ΕΚΠΑ, Γκίκας Μαγιορκίνης, αναφέρθηκε στην επιδημιολογική εικόνα που διαμορφώνεται φέτος στη χώρα, επισημαίνοντας ότι ο ιός του Δυτικού Νείλου βρίσκεται, όπως κάθε καλοκαίρι, σε φάση έξαρσης.
«Ο ιός του Δυτικού Νείλου και φέτος, όπως κάθε καλοκαίρι, βρίσκεται στη φάση της έξαρσης, η οποία ξεκινά περίπου από τα μέσα έως τα τέλη Ιουνίου και διαρκεί μέχρι τα μέσα με τέλη Σεπτεμβρίου», ανέφερε.
Όπως εξήγησε, ο ιός μεταδίδεται αποκλειστικά μέσω κουνουπιών που έχουν μολυνθεί από μολυσμένα πτηνά, κυρίως κορακοειδή, όπως κοράκια, καρακάξες και κίσσες. Δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο, ενώ ούτε τα κουνούπια μπορούν να μολυνθούν από τον άνθρωπο.
«Φέτος είναι μία χρονιά που φαίνεται ότι υπάρχει αυξημένη κυκλοφορία, χωρίς να μπορούμε να πούμε ότι είναι η χρονιά που η κυκλοφορία βρίσκεται στο μέγιστο. Σε σχέση με πέρυσι, σίγουρα είμαστε πιο αυξημένοι», σημείωσε.
Γιατί αυξάνονται τα κρούσματα στην Αττική
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην παρουσία του ιού στην Αττική, και κυρίως στην Ανατολική Αττική, όπου καταγράφεται αυξημένη δραστηριότητα σε περιοχές όπως τα Σπάτα και το Μαρκόπουλο.
«Η διαφορά που έχουμε σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, για τουλάχιστον μία δεκαετία, είναι ότι βλέπουμε κρούσματα μέσα στην Αττική και κυρίως στην Ανατολική Αττική», ανέφερε ο κ. Μαγιορκίνης.
Εξήγησε ότι για να υπάρχουν μολυσμένα κουνούπια σε μία περιοχή θα πρέπει να υπάρχουν και μολυσμένα πτηνά. Τα κορακοειδή, όπως είπε, δεν συχνάζουν ιδιαίτερα στον αστικό ιστό και προτιμούν περιοχές αγροτικού χαρακτήρα.
«Η Ανατολική Αττική, επειδή έχει ακόμη σε μεγάλο ποσοστό αγροτικές περιοχές, για αυτόν τον λόγο βλέπουμε και υψηλότερη κυκλοφορία. Το κουνούπι δεν πετάει πολύ μακριά, οπότε πρέπει να είναι κοντά και στο πτηνό και στον άνθρωπο», σημείωσε.
Κλιματική αλλαγή και μετακίνηση των πτηνών
Σε ό,τι αφορά τους παράγοντες που ενδέχεται να έχουν συμβάλει στη μετατόπιση της δραστηριότητας του ιού, ο καθηγητής άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να έχουν παίξει ρόλο τόσο η κλιματική μεταβολή όσο και η μετακίνηση πληθυσμών πτηνών.
«Σίγουρα μπορεί να έχει παίξει κάποιο ρόλο η κλιματική μεταβολή, σε συνδυασμό με τη μετατόπιση πτηνών από άλλες περιοχές», είπε.
Παράλληλα, αναφέρθηκε και στην κακοκαιρία Daniel, η οποία έπληξε τη Θεσσαλία το 2023, περιοχή που για χρόνια αποτελούσε επίκεντρο της κυκλοφορίας του ιού.
«Μία πιθανότητα που δεν μπορούμε να την επαληθεύσουμε, επειδή αρχίσαμε να βλέπουμε κρούσματα στην Αττική σταδιακά από το 2023 και μετά, ενώ πριν είχαμε να δούμε από το 2012, είναι να το δούμε σε αντιπαράθεση με τον Daniel στη Θεσσαλία», ανέφερε.
Όπως εξήγησε, υπάρχει το ενδεχόμενο η μεταβολή των συνθηκών να συνέβαλε στη μετακίνηση πληθυσμών πτηνών προς άλλες περιοχές και, σταδιακά, στη διάχυση της μόλυνσης.
Τα συμπτώματα και ο κίνδυνος εγκεφαλίτιδας
Αναφερόμενος στη σοβαρότητα της λοίμωξης, ο κ. Μαγιορκίνης τόνισε ότι η μεγάλη πλειονότητα όσων προσβάλλονται είτε δεν εμφανίζει συμπτώματα είτε παρουσιάζει πολύ ήπια συμπτωματολογία.
«Αυτά που βλέπουμε εμείς ως κρούσματα είναι τα βαριά, τα οποία είναι περίπου ένα στα 140 με ένα στα 150. Οι υπόλοιποι είτε θα το περάσουν τελείως στο πόδι, δεν θα το καταλάβουν καν, ή θα το περάσουν με πολύ ήπια συμπτώματα, όπως έναν ήπιο πυρετό, μία κούραση, συμπτώματα που δεν μπορούμε να ξεχωρίσουμε από άλλες ήπιες ιώσεις», σημείωσε.
Σε περίπου ένα στα 150 άτομα που προσβάλλονται μπορεί να εμφανιστούν εκδηλώσεις από το κεντρικό νευρικό σύστημα, όπως εγκεφαλίτιδα.
Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν ληθαργικότητα, σύγχυση, υπνηλία, υψηλό πυρετό, πονοκέφαλο, δυσκαμψία στον αυχένα, φωτοφοβία, επιληπτικούς σπασμούς ή ακόμη και παράλυση.
«Οι εγκεφαλίτιδες έχουν πάντα μία αρκετά θορυβώδη εικόνα και χρειάζεται η αντιμετώπισή τους στο νοσοκομείο», ανέφερε.
Όπως διευκρίνισε, ο κίνδυνος σοβαρής νόσησης είναι μεγαλύτερος σε άτομα άνω των 65 ετών και σε όσους έχουν υποκείμενα νοσήματα, χωρίς ωστόσο να αποκλείεται η εμφάνιση σοβαρής νόσησης και σε νεότερα άτομα.
«Μηδενικός κίνδυνος για να πάθει κάποιος εγκεφαλίτιδα από τον ιό του Δυτικού Νείλου δεν υπάρχει. Ωστόσο, είναι εξαιρετικά σπάνιο να εμφανιστεί σε άτομα που δεν ανήκουν στους άνω των 65 ή δεν έχουν υποκείμενα νοσήματα. Πρόκειται για την εξαίρεση στον κανόνα», σημείωσε.
Η πλειονότητα των σοβαρών περιστατικών αφορά ηλικιωμένους, ενώ ιδιαίτερη προσοχή προκάλεσε φέτος η νοσηλεία ενός 13χρονου αγοριού με σοβαρά συμπτώματα, το οποίο τελικά έλαβε εξιτήριο.
«Σχεδόν 90% η προστασία βασίζεται στην ατομική πρόληψη»
Ο κ. Μαγιορκίνης έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στα μέτρα ατομικής προστασίας, επισημαίνοντας ότι αποτελούν το βασικότερο μέσο πρόληψης.
«Η προστασία έναντι του ιού βασίζεται σχεδόν 90% στην ατομική προστασία», ανέφερε, συστήνοντας τη χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών στο δέρμα και την τοποθέτηση σητών στα παράθυρα.
Παράλληλα, συνέστησε την απομάκρυνση στάσιμων νερών από μπαλκόνια, αυλές και κήπους, καθώς αποτελούν σημεία όπου μπορούν να πολλαπλασιάζονται τα κουνούπια.
Για όσους εργάζονται ή βρίσκονται σε περιοχές με αυξημένη παρουσία κουνουπιών, όπως αγροτικές και κτηνοτροφικές περιοχές, συνέστησε επίσης τη χρήση μακρυμάνικων ρούχων και μακριών παντελονιών.
Τα κρούσματα σε 13 δήμους
Νέα περιστατικά έχουν καταγραφεί σε 13 δήμους της χώρας:
- Κηφισιά
- Μεταμόρφωση
- Φιλοθέη – Ψυχικό
- Ζωγράφου
- Άγιος Δημήτριος
- Μοσχάτο – Ταύρος
- Καρδίτσα
- Τύρναβος
- Φάρσαλα
- Δέλτα Θεσσαλονίκης
- Θεσσαλονίκη
- Δίον – Όλυμπος Πιερίας
- Χαλκίδα
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του ΕΟΔΥ, έως τις 26 Αυγούστου είχαν καταγραφεί συνολικά 232 εγχώρια κρούσματα, εκ των οποίων τα 75 μέσα στην τελευταία εβδομάδα. Οι θάνατοι ανέρχονται σε 19, ενώ 165 ασθενείς παρουσίασαν εκδηλώσεις από το κεντρικό νευρικό σύστημα.
Στο επίκεντρο η Αττική
Η μεγαλύτερη αύξηση νέων κρουσμάτων καταγράφεται στην Αττική και ιδιαίτερα στην Ανατολική Αττική.
Ο Δήμος Σπάτων – Αρτέμιδος εμφανίζει συνολικά 17 κρούσματα, ενώ η περιοχή παραμένει στο επίκεντρο των παρεμβάσεων για τον περιορισμό των πληθυσμών των κουνουπιών.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η αποκλιμάκωση της επιδημιολογικής εικόνας μπορεί να ξεκινήσει μέσα στις επόμενες μία έως δύο εβδομάδες, με την πορεία των κρουσμάτων να εξαρτάται και από τις καιρικές συνθήκες.
Γιατί τα πραγματικά κρούσματα είναι περισσότερα
Ένα από τα βασικά στοιχεία που προβληματίζουν τους επιστήμονες είναι ότι τα επίσημα καταγεγραμμένα περιστατικά δεν αποτυπώνουν το σύνολο των μολύνσεων.
Όπως εξηγούν, περίπου 8 στους 10 ανθρώπους που προσβάλλονται από τον ιό δεν εμφανίζουν συμπτώματα, με αποτέλεσμα πολλές λοιμώξεις να μην εντοπίζονται.
Η παθολόγος και καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής του ΕΚΠΑ, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, σημείωσε στην ΕΡΤ ότι φέτος καταγράφεται σαφώς αυξημένη δραστηριότητα σε σχέση με πέρυσι.
Όπως ανέφερε, το 2025 είχαν καταγραφεί εννέα θάνατοι, αριθμός που έχει ήδη ξεπεραστεί φέτος. Η εξέλιξη της κατάστασης θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις συνθήκες που θα επικρατήσουν τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο, αλλά και από την επιδημιολογική επιτήρηση.
Ο ιός μπορεί να προσβάλει ανθρώπους κάθε ηλικίας. Ωστόσο, μεγαλύτερο κίνδυνο για σοβαρή νόσηση διατρέχουν κυρίως άτομα 60 ετών και άνω, άνθρωποι με υποκείμενα νοσήματα και ανοσοκατεσταλμένοι, ανεξαρτήτως ηλικίας.
Έρευνα για rapid test
Παράλληλα, ελληνική ερευνητική ομάδα από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών συμμετέχει σε διεθνές πρόγραμμα για την ανάπτυξη rapid test για τον ιό του Δυτικού Νείλου, αλλά και για άλλες ασθένειες που μεταδίδονται από κουνούπια.
Στόχος είναι η δημιουργία φορητής διαγνωστικής πλατφόρμας που θα μπορεί, με μικρή ποσότητα αίματος, να εντοπίζει τον ιό σε λιγότερο από μία ώρα.
Στο πρόγραμμα συμμετέχουν επίσης επιστήμονες από την Ιταλία, την Ισπανία, την Εσθονία, την Ολλανδία και τη Βραζιλία.
Συνεχίζονται οι ψεκασμοί στην Αττική
Την ίδια ώρα, η Περιφέρεια Αττικής συνεχίζει τις παρεμβάσεις στις περιοχές όπου έχει καταγραφεί αυξημένος κίνδυνος.
Εντατικοί ψεκασμοί πραγματοποιήθηκαν σε περιαστικούς οικισμούς της Ανατολικής Αττικής, μεταξύ άλλων στην Αρτέμιδα και τα Σπάτα, με ειδικά μηχανήματα εκνέφωσης υψηλής πίεσης, τις λεγόμενες «τουρμπίνες», με τη μέθοδο ULV.
Οι παρεμβάσεις κάλυψαν συνολική έκταση περίπου 10.000 στρεμμάτων.
Η Περιφέρεια παραμένει σε αυξημένη επιχειρησιακή ετοιμότητα, ενώ για την επόμενη εβδομάδα έχει προγραμματιστεί ειδική σύσκεψη με στόχο τον περαιτέρω συντονισμό των δράσεων για την αντιμετώπιση της αυξημένης κυκλοφορίας του ιού.