Η μείωση των γεννήσεων, η γήρανση του πληθυσμού και η φυγή των νέων προς τα μεγάλα αστικά κέντρα ή το εξωτερικό δημιουργούν έναν ασφυκτικό κλοιό για δεκάδες δήμους, οι οποίοι αναζητούν τρόπους να κρατήσουν «ζωντανές» τις τοπικές τους κοινωνίες. Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, όλο και περισσότεροι δήμοι, μην μπορώντας να περιμένουν τις κεντρικές κυβερνητικές πολιτικές, αναλαμβάνουν οι ίδιοι πρωτοβουλίες. Από οικονομικά κίνητρα για νέες οικογένειες και παροχές σε βρεφονηπιακούς σταθμούς, μέχρι επιδοτήσεις ενοικίου, ενίσχυση της σχολικής κοινότητας, δωρεάν μετακινήσεις και δράσεις στήριξης της μητρότητας, οι τοπικές Αρχές αναζητούν λύσεις προσαρμοσμένες στις ανάγκες κάθε περιοχής.
Την περασμένη εβδομάδα ο δεύτερος μεγαλύτερος δήμος της χώρας, ο Δήμος Θεσσαλονίκης, ανακοίνωσε ένα πλέγμα μέτρων για την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος και της στεγαστικής κρίσης. Κατά τη διάρκεια ειδικής συνεδρίασης του δημοτικού συμβουλίου για την κοινωνική πολιτική, ο δήμαρχος της πόλης Στέλιος Αγγελούδης αναφέρθηκε στη νέα κοινωνική πολιτική του δήμου, που εισάγει δύο νέες μεγάλες προτεραιότητες για την περίοδο 2027-2030.
Επίδομα 1.000 ευρώ
Το νέο πλαίσιο της δημογραφικής ενίσχυσης, με στήριξη οικογενειών – δημοτών του δήμου περιλαμβάνει πέντε μέτρα, μεταξύ των οποίων η θέσπιση επιδόματος ύψους 1.000 ευρώ (εφάπαξ) για το τρίτο και τέταρτο παιδί κάθε οικογένειας και παροχή δωρεάν της «πάνας του μωρού» για έναν χρόνο για το τρίτο και τέταρτο παιδί κάθε οικογένειας, ως μέτρο στήριξης της καθημερινότητας των γονέων. Παράλληλα, ο δήμος προχωρά στη μείωση των δημοτικών τελών κατά 70% για νέα ζευγάρια που αποκτούν πρώτο παιδί, για χρονικό διάστημα τριών ετών, χωρίς εισοδηματικά κριτήρια αλλά και στη δημιουργία προγράμματος κατ’ οίκον υποστήριξης της μητρότητας με κοινωνικό βοηθό, που θα επισκέπτεται εβδομαδιαία νέες μητέρες για να παρέχει συμβουλές φροντίδας, οδηγίες μητρότητας, ενημέρωση και σύνδεση με τις δημόσιες και δημοτικές υπηρεσίες. Τέλος, θα διευκολύνεται η πρόσβαση στο Εθνικό Πρόγραμμα «Νταντάδες της Γειτονιάς» του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, στο οποίο ο Δήμος Θεσσαλονίκης περιλαμβάνεται στους δήμους πιλοτικής εφαρμογής.
100 διαμερίσματα
Την ίδια στιγμή, στο πρόβλημα της κατοικίας, ο Δήμος Θεσσαλονίκης απαντά με ένα νέο πρόγραμμα κοινωνικά προσιτής στέγασης για δημότες μέσα από τρία σημαντικά προγράμματα: Διάθεση 100 διαμερισμάτων με προσιτό ενοίκιο σε ευάλωτες και οικονομικά αδύναμες οικογένειες του Δήμου Θεσσαλονίκης, ως μέτρο άμεσης απόδοσης. Τα επόμενα δύο χρόνια προβλέπεται η ανακαίνιση ακόμη 60 ακινήτων, φτάνοντας συνολικά τις 100 κατοικίες, με δυνατότητα στήριξης έως 275 ωφελούμενων.
Στο μεταξύ, θα αξιοποιηθεί η δημοτική ακίνητη περιουσία μέσα από το θεσμικό πλαίσιο της κοινωνικής αντιπαροχής, με στόχο τη δημιουργία 30 διαμερισμάτων κοινωνικά προσιτής δημοτικής κατοικίας, τα οποία θα απευθύνονται σε νέα ζευγάρια, ζευγάρια με τουλάχιστον ένα παιδί και μονογονεϊκές οικογένειες, με κοινωνικά κριτήρια, ενισχύοντας τη δυνατότητα παραμονής τους στην πόλη και τη δημιουργία σταθερών συνθηκών οικογενειακής ζωής. Αρχικά θα αξιοποιηθούν έξι δημοτικά οικόπεδα στο κέντρο και ανατολικά της πόλης, τα οποία θα αποδώσουν προσαρμοσμένη στις σύγχρονες ανάγκες κατοικία. Η ανοικοδόμηση των δημοτικών οικοπέδων θα γίνει μέσω του πλαισίου της κοινωνικής αντιπαροχής. Το οικονομικό μέγεθος αυτού του προγράμματος θα καλυφθεί εξ ολοκλήρου από τον ανάδοχο.
Τέλος, μετατρέπεται το πρώην σχολικό κτίριο της οδού Μητσάκη σε 20 διαμερίσματα κοινωνικά προσιτής κατοικίας, ως πολιτική αξιοποίησης και επανάχρησης της αδρανούς δημοτικής περιουσίας, με στόχο τη δημιουργία ενός νέου μοντέλου κοινωνικής κατοικίας, όπου θα υπηρετείται η διαγενεακή σύνθεση, με τη συνύπαρξη διαφορετικών γενεών σε κλίμα γειτονιάς. Ενα κτίριο που σήμερα δεν αξιοποιείται θα μετατραπεί σε έναν σύγχρονο χώρο κατοικίας, προσαρμοσμένο στις ανάγκες των οικογενειών.
«Το δημογραφικό και η στεγαστική κρίση είναι δύο κρίσιμα ζητήματα που δοκιμάζουν την κοινωνική συνοχή. Ο Δήμος Θεσσαλονίκης απαντά με πρόγραμμα και σχέδιο στις νέες αυτές προκλήσεις που αφορούν το παρόν και κυρίως το μέλλον της πόλης μας, με οκτώ συγκεκριμένα μέτρα που προσβλέπουν αφενός στην έμπρακτη στήριξη οικογενειών με ένα νέο πλαίσιο δημογραφικής ενίσχυσης αλλά και με ένα καινούργιο πρόγραμμα κοινωνικά προσιτής στέγασης και τη διάθεση 150 νέων διαμερισμάτων, μέσα από την αξιοποίηση της δημοτικής περιουσίας. Ο δήμος μας υπήρξε ο πρώτος σε ολόκληρη τη χώρα που τον Ιανουάριο του 2026 παρέδωσε σε μονογονεϊκή οικογένεια ακίνητό του, ενταγμένο στο πρόγραμμα κοινωνικής στέγασης. Εχουν μάλιστα ήδη ανακαινιστεί 40 διαμερίσματα και υπάρχουν 17 υπογεγραμμένα μισθωτήρια με 7 ακόμη που αναμένεται να υπογραφούν μέχρι το τέλος του μήνα. Είναι σαφές πως η διαχείριση των δύο αυτών μεγάλων ζητημάτων οφείλει να αποτελέσει εθνική προτεραιότητα, μια προτεραιότητα που επιβάλλει τις ευρύτερες δυνατές συνεργασίες», δηλώνει χαρακτηριστικά στα «ΝΕΑ» ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Στέλιος Αγγελούδης.
Προσθέτει, δε, πως η στήριξη της οικογένειας, η ενίσχυση των νέων ζευγαριών, η προσφορά οικονομικά προσιτής κατοικίας είναι επένδυση στην επόμενη ημέρα, «είναι ευθύνη την οποία αναλαμβάνουμε για μια πόλη περισσότερο φιλική, περισσότερο προσιτή, για μια κοινωνία περισσότερο δίκαιη, περισσότερο ανθεκτική και περισσότερο αισιόδοξη για το μέλλον».
Ο Δήμος Αγράφων
Σε κοινό στοίχημα για τους δήμους της χώρας φαίνεται πως εξελίσσεται τα τελευταία χρόνια η αντιμετώπιση του δημογραφικού, καθώς ολοένα και περισσότερες δημοτικές Αρχές προχωρούν σε μέτρα που ενισχύουν τις οικογένειες και στηρίζουν την απόφαση για απόκτηση παιδιών. Αλλωστε, τα δημογραφικά στοιχεία δεν αφήνουν περιθώρια για άλλη αναμονή: Ακρως ανησυχητικά είναι τα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα πρόσφατα η Ελληνική Στατιστική Αρχή για τις γεννήσεις στη χώρα μας το 2025, οι οποίες μειώθηκαν κατά 2.873 συγκριτικά με το 2024. Η μείωση, δε, των γεννήσεων παρατηρείται στις 12 από τις 13 Περιφέρειες της χώρας. Περιφέρεια Αττικής, Κεντρικής Μακεδονίας και Πελοποννήσου είναι αυτές που σημειώνουν τη μεγαλύτερη μείωση.
Από τους πρώτους δήμους που αποφάσισαν να δώσουν επίδομα για νέες γεννήσεις ήταν ο Δήμος Αγράφων. Το 2022 έδωσε 1.500 ευρώ σε δύο οικογένειες που απέκτησαν παιδί. Οι δύο αυτές γεννήσεις τα επόμενα χρόνια έγιναν 10 και γι’ αυτό αποφασίστηκε να διπλασιαστεί το επίδομα.
Μόλις πριν από λίγες ημέρες ο Δήμος Σερβίων Κοζάνης αποφάσισε να προχωρήσει σε μια ολοκληρωμένη δέσμη μέτρων για τη στήριξη των νέων ζευγαριών και την αναζωογόνηση των χωριών της περιοχής που κινδυνεύουν με ερημοποίηση: Οικονομική στήριξη έως 5.000 ευρώ ανάλογα με κοινωνικά και εισοδηματικά κριτήρια για νέα ζευγάρια που θα παντρευτούν και είναι μόνιμοι κάτοικοι του δήμου ή επιθυμούν να μετακομίσουν μόνιμα στα Σέρβια αλλά και 10.000 ευρώ επίδομα γέννησης, με το ποσό να καταβάλλεται σταδιακά, με τη μορφή 1.000 ευρώ ετησίως μέχρι το παιδί να συμπληρώσει το δέκατο έτος της ηλικίας του.
Το δημογραφικό, όπως εξηγούν στα «ΝΕΑ» δήμαρχοι των περιοχών που έχουν πρωτοστατήσει στον… αγώνα για την αναχαίτιση του προβλήματος, δεν αντιμετωπίζεται με μία μόνο απόφαση ούτε με μεμονωμένα μέτρα. «Απαιτεί συντονισμένη προσπάθεια, συνέργειες και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Μέχρι τότε, όμως, οι πρωτοβουλίες των δήμων μας αποτελούν μικρές αλλά ουσιαστικές εστίες αισιοδοξίας, που δείχνουν ότι η μάχη για την αναζωογόνηση των τοπικών κοινωνιών έχει ήδη ξεκινήσει από τη βάση», σημειώνουν.