Ενας ολόκληρος μηχανισμός με εταιρείες – φαντάσματα, «αχυρανθρώπους» και πάνω από 203 εκατ. ευρώ απλήρωτους φόρους και ασφαλιστικές εισφορές είχε στηθεί πίσω από γνωστά μπαρ και νυχτερινά κέντρα της Θεσσαλονίκης, εστιατόρια και beach bars της Χαλκιδικής.
Οι επιχειρήσεις άλλαζαν ονόματα και ΑΦΜ αλλά οι πραγματικοί επιχειρηματίες παρέμεναν στο παρασκήνιο εισπράττοντας τα κέρδη και αφήνοντας τα χρέη σε πρόσωπα χωρίς περιουσία. Κάποιοι πραγματοποιούσαν πολυτελή ταξίδια σε εξωτικούς προορισμούς, αναρτώντας μάλιστα φωτογραφίες στα κοινωνικά δίκτυα την ώρα που οι εταιρείες τους «φέσωναν» το Δημόσιο και τον ΕΦΚΑ.
Το κουβάρι της υπόθεσης άρχισε να ξετυλίγεται έπειτα από πολύμηνη έρευνα της ομάδας ΔΕΟΣ της ΑΑΔΕ, η οποία αποκάλυψε ένα κύκλωμα με περισσότερες από 2.000 επιχειρήσεις, 1.300 «αχυρανθρώπους» και 700 υποκρυπτόμενα πρόσωπα που ασκούσαν τον πραγματικό έλεγχο των επιχειρήσεων.
Η επιχείρηση «Αχυράνθρωποι» έφερε στο φως μια υπόθεση που θυμίζει αστυνομική ταινία. Στρατολογήσεις ασθενών έξω από νοσοκομεία, πλαστές εξουσιοδοτήσεις, πολυτελείς βίλες με όπλα, γεμιστήρες, ακριβά ρολόγια και μετρητά. Στο κάδρο βρίσκεται ακόμη και γνωστός ηθοποιός – μοντέλο, ο οποίος, σύμφωνα με την ΑΑΔΕ, παραδέχθηκε ότι χρησιμοποιούνταν ως «αχυράνθρωπος» έναντι αμοιβής 200 έως 700 ευρώ τον μήνα.
Στην έρευνα συμμετείχαν 60 ελεγκτές της ΑΑΔΕ και επτά εισαγγελικοί λειτουργοί. Συνολικά, εντοπίστηκαν περισσότεροι από 4.200 ΑΦΜ σε πάνω από 700 σημεία επιχειρηματικής δραστηριότητας κυρίως στη Θεσσαλονίκη και τη Χαλκιδική.
Οι απλήρωτοι λογαριασμοί σε Εφορία και ΕΦΚΑ της τελευταίας τριετίας ξεπερνούν τα 203 εκατ. ευρώ με 68 εκατ. ευρώ να αφορούν ΦΠΑ και φόρο εισοδήματος και 135 εκατ. ευρώ ασφαλιστικές εισφορές. Η επιχείρηση οδήγησε σε 18 συλλήψεις, με 16 από τους συλληφθέντες να αντιμετωπίζουν κακουργηματικές διώξεις.
Το κόλπο με τις εταιρείες
Το σχέδιο ήταν καλά οργανωμένο. Μια εταιρεία άνοιγε, νοίκιαζε ένα κατάστημα, προσλάμβανε εργαζομένους και λειτουργούσε κανονικά. Οταν οι οφειλές άρχιζαν να συσσωρεύονται και οι αρμόδιες υπηρεσίες κινούσαν διαδικασίες αναγκαστικής είσπραξης, τη θέση της έπαιρνε μια καινούργια εταιρεία με διαφορετικό ΑΦΜ και άλλον διαχειριστή.
Το κατάστημα, το προσωπικό, ο εξοπλισμός και οι πραγματικοί επιχειρηματίες παρέμεναν οι ίδιοι. Αυτό που άλλαζε ήταν η εταιρική ταυτότητα. Τα χρέη έμεναν στην προηγούμενη εταιρεία, φορτωμένα σε πρόσωπα χωρίς περιουσία, από τα οποία ήταν πρακτικά αδύνατο να εισπραχθούν.
Οι επιχειρήσεις δεν έκρυβαν απαραίτητα τους τζίρους τους. Εκοβαν αποδείξεις, δήλωναν εισπράξεις και ασφάλιζαν το προσωπικό τους. Απλώς δεν πλήρωναν τους φόρους και τις ασφαλιστικές εισφορές που αναλογούσαν στη δραστηριότητά τους.
Σύμφωνα με την ΑΑΔΕ, μέλη του κυκλώματος αναζητούσαν ανθρώπους με σοβαρά προβλήματα υγείας, κυρίως έξω από το Θεαγένειο της Θεσσαλονίκης και τον «Αγιο Σάββα» στην Αθήνα. Τους προσέγγιζαν και έναντι μικρής αμοιβής τους έπειθαν να εμφανιστούν ως διαχειριστές επιχειρήσεων με τις οποίες δεν είχαν καμία πραγματική σχέση. Στη «δεξαμενή» των εικονικών διαχειριστών περιλαμβάνονταν επίσης άποροι, άστεγοι και άνθρωποι με προβλήματα εξάρτησης.
Οι λογιστές και ο δικηγόρος
Κομβικό ρόλο στον μηχανισμό φέρεται ότι είχαν τρεις λογιστές και ένας δικηγόρος, ο οποίος, σύμφωνα με την έρευνα, χρησιμοποιούσε πλαστές εξουσιοδοτήσεις προκειμένου οι επιχειρήσεις να εξασφαλίζουν άδειες από δήμους, την πυροσβεστική και τις υγειονομικές υπηρεσίες. Μεταξύ των 18 συλληφθέντων περιλαμβάνεται και η σύζυγος ενός από τους επιχειρηματίες.
«Πρόκειται για μια πολύ μεγάλη υπόθεση. Δεν αφορά ακριβώς φοροδιαφυγή, αφορά μη καταβολή φόρων και εισφορών, πάνω από 200 εκατομμύρια, 203», δήλωσε στο MEGA ο διοικητής της ΑΑΔΕ Γιώργος Πιτσιλής, προσθέτοντας ότι «μιλάμε για πάνω από 2.000 εταιρείες στις οποίες εναλλάσσονταν “αχυράνθρωποι” σε συντονισμό με πραγματικούς υποκρυπτόμενους».
Περιγράφοντας πώς έφτασαν οι ελεγκτές στην αποκάλυψη του κυκλώματος, ανέφερε ότι επρόκειτο για «μία πολύμηνη έρευνα με ειδικά αναλυτικά εργαλεία, όπου σαρώσαμε όλες τις επιχειρήσεις οι οποίες έχουν αυτά τα χρέη και προσπαθήσαμε να βρούμε και εντοπίσαμε τις σχέσεις». Η τελευταία φάση της επιχείρησης πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με τις εισαγγελικές Αρχές της Θεσσαλονίκης.