Επίδειξη ενότητας και αλληλεγγύης έναντι της Ισπανίας έκαναν οι ευρωπαίοι υπουργοί Εσωτερικών μετά το πέρας της έκτακτης τηλεδιάσκεψης που πραγματοποίησαν χθες το πρωί στον απόηχο της μεταναστευτικής κρίσης στη Θέουτα.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Συμβουλίου, «τα κράτη-μέλη και οι συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν εξέφρασαν ενωμένα την έντονη αλληλεγγύη τους προς την Ισπανία και εξήραν την άμεση και αποτελεσματική αντίδραση των ισπανικών Αρχών». Οι ευρωπαίοι εταίροι συμφώνησαν να ενισχύσουν την προστασία των εξωτερικών συνόρων της Ενωσης, μεταξύ άλλων μέσω της περαιτέρω ανάπτυξης συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, συναινώντας στη θέση ότι «η προστασία των εξωτερικών συνόρων αποτελεί κοινή ευρωπαϊκή ευθύνη».
Παράλληλα, οι «27» επεσήμαναν ότι η επικοινωνία σε περιόδους κρίσης «θα μπορούσε να βελτιωθεί» και ότι «πρέπει να είναι πιο συνεκτική». Πίσω από αυτά τα ωραία λόγια, ωστόσο, ο διχασμός της ΕΕ παρέμεινε καθ’ όλα ορατός – και σε ό,τι αφορά τον «παράγοντα έλξης» που ασκεί, ή δεν ασκεί, το πρόγραμμα νομιμοποίησης παράτυπων μεταναστών της Ισπανίας και σε ό,τι αφορά τους κόμβους επιστροφής μεταναστών σε χώρες εκτός ΕΕ για τους οποίους πιέζουν χώρες όπως η Ιταλία, η Δανία αλλά και η Ελλάδα.
Η επιστολή των Βρυξελλών
Η αρχική αντίδραση αρκετών κρατών-μελών απέναντι στη μαζική είσοδο μεταναστών στη Θέουτα (συνολικά 72.000 άνθρωποι εισήλθαν στον ισπανικό θύλακο από το Μαρόκο την περασμένη εβδομάδα σύμφωνα με τον ισπανό υπουργό Εσωτερικών και οι 70.000 έχουν ήδη επιστρέψει, ενώ τουλάχιστον 75 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους) ήταν ιδιαίτερα επικριτική απέναντι στην Ισπανία.
Στην επιστολή που κοινοποίησαν στις Βρυξέλλες το Σάββατο, 22 κράτη (όλα εκτός από τη Γαλλία, την Πορτογαλία, το Λουξεμβούργο, την προεδρεύουσα του ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ιρλανδία και προφανώς την Ισπανία) υποστήριξαν πως το πρόγραμμα μαζικής νομιμοποίησης μεταναστών που ήδη ζουν και εργάζονται στην Ισπανία το οποίο εφαρμόζει η Μαδρίτη ενδέχεται να λειτούργησε ως «παράγοντας έλξης».
Στο τελικό ανακοινωθέν της χθεσινής τηλεδιάσκεψης, που διήρκεσε λίγο περισσότερο από τρεις ώρες, δεν γίνεται καμία αναφορά στο ζήτημα αυτό. Ο ευρωπαίος υπουργός Μετανάστευσης, Μάγκνους Μπρούνερ, επιβεβαίωσε ότι κατά τη συνεδρίαση δεν ασκήθηκε κριτική στην Ισπανία καθώς «δεν διαπιστώνεται άμεση σχέση μεταξύ της νομιμοποίησης και των επεισοδίων στη Θέουτα». Ο ίδιος ωστόσο εκτίμησε ότι «σε κάθε περίπτωση», το μέτρο που έλαβε η ισπανική κυβέρνηση «δεν αποτελεί καλό μήνυμα για την υπόλοιπη Ευρώπη».
Γενικές διατυπώσεις
Το τελικό ανακοινωθέν της τηλεδιάσκεψης κινήθηκε σε γενικές διατυπώσεις, με αναφορές στην ανάγκη ενίσχυσης των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ, καταπολέμησης των δικτύων διακίνησης μεταναστών, βελτίωσης των μηχανισμών έγκαιρης προειδοποίησης και ανταλλαγής πληροφοριών, ανάπτυξης βαθύτερων εταιρικών σχέσεων με τρίτες χώρες, καθώς και ενίσχυσης των επιστροφών. Ο ιταλικός Τύπος είχε όμως ήδη καταστήσει σαφές ότι η Τζόρτζια Μελόνι, σε αγαστή συνεργασία με τη δανή πρωθυπουργό, Μέτε Φρεντέρικσεν, επρόκειτο να ζητήσει την επιτάχυνση των διαδικασιών για τη δημιουργία κόμβων επιστροφής μεταναστών εκτός των συνόρων της ΕΕ, σε κράτη όπως η Ουγκάντα, η Ρουάντα, η Γκάνα και άλλες χώρες, με χρηματοδότηση, τουλάχιστον εν μέρει, από τις Βρυξέλλες. Το θέμα συζητήθηκε, πράγματι, κατά τη διάρκεια της τηλεδιάσκεψης – αλλά και μετά.
«Πέντε ή έξι κράτη-μέλη συνεργάζονται ήδη με τρίτες χώρες για τη δημιουργία κέντρων επιστροφής. Πρόκειται για μια θεμιτή πρωτοβουλία. Ωστόσο, πρέπει παράλληλα να επικεντρωθούμε στην έννοια της ασφαλούς τρίτης χώρας, η οποία επιτρέπει, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, τη διεκπεραίωση διαδικασιών ασύλου εκτός της Ευρωπαϊκής Ενωσης», σχολίασε ο ευρωπαίος επίτροπος Μετανάστευσης Μάγκνους Μπρούνερ. «Η ύπαρξη τέτοιων κέντρων θα μπορούσε να θίξει τα θεμελιώδη δικαιώματα, καθώς και τις αρχές και τις αξίες της ΕΕ», δήλωσε από την πλευρά της η Μαδρίτη, εκφράζοντας την εναντίωσή της. Αντίθετη με το συγκεκριμένο μέτρο έχει δηλώσει επανειλημμένως και η Γαλλία.
Σε κάθε περίπτωση, η ευρωπαϊκή «ενότητα» και «αλληλεγγύη» πιθανώς να δοκιμαστεί ξανά πολύ σύντομα: σύμφωνα με την «El Pais», στο Facebook και το WhatsApp έχουν εμφανιστεί πολυάριθμες συζητήσεις μεταξύ Μαροκινών, κυρίως νεαρών, για το ενδεχόμενο νέας μαζικής προσπάθειας εισόδου στη Θέουτα στις 15 Αυγούστου.