Η Ρουάντα βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών σχεδίων για την απομάκρυνση μεταναστών των οποίων οι αιτήσεις ασύλου έχουν απορριφθεί, καθώς πέντε χώρες της ΕΕ, μεταξύ τους και η Ελλάδα, αναζητούν διέξοδο πέρα από τα ευρωπαϊκά σύνορα.
Οπως όλα δείχνουν, η μικρή αφρικανική χώρα θα γίνει η πρώτη που στο έδαφός της θα λειτουργήσει return hub για τους μετανάστες που θα απελαύνονται από την Ευρώπη. Μάλιστα, σύμφωνα με το ειδησεογραφικό πρακτορείο AFP, η Ρουάντα αναμένεται να υπογράψει συμφωνία με τα πέντε κράτη – μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης – Δανία, Αυστρία, Ελλάδα, Γερμανία και Ολλανδία – για τη δημιουργία του κέντρου επιστροφής μεταναστών.
Η Ελλάδα, δε, μαζί με τα υπόλοιπα μέλη αυτής της ομάδας επιδιώκει να θέσει σε λειτουργία μια τέτοια εγκατάσταση το δεύτερο εξάμηνο του 2027, γι’ αυτό και, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, το σχέδιο με τη Ρουάντα ενδέχεται να ξεκινήσει πιλοτικά το επόμενο διάστημα, με καθεμία από τις πέντε ευρωπαϊκές χώρες να στέλνει περίπου 20 απορριφθέντες αιτούντες άσυλο.
Αλλωστε, οι κρίσιμες αποφάσεις είχαν ληφθεί ήδη από τον περασμένο Σεπτέμβριο, στη σύνοδο Core Group που πραγματοποιήθηκε στην Κοπεγχάγη με τη συμμετοχή του υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνου Πλεύρη και των συναρμόδιων υπουργών από τη Δανία, τη Γερμανία, την Αυστρία και την Ολλανδία.
Σε εκείνη τη σύνοδο ήταν που έκλεισαν και οι τελευταίες λεπτομέρειες για τη δημιουργία των κέντρων επιστροφής μεταναστών εκτός Ευρωπαϊκής Ενωσης. Οπως είχαν γράψει τότε «ΤΑ ΝΕΑ», τις περισσότερες πιθανότητες για φιλοξενία τέτοιων δομών συγκέντρωνε η Ρουάντα, με την Ουγκάντα να ακολουθεί. Αξίζει να σημειωθεί πως η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα του ευρωπαϊκού Νότου που συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωση της νέας αυτής στρατηγικής, με τα κέντρα εκτός ευρωπαϊκού εδάφους.
«Το μοντέλο αυτό θα λειτουργήσει με πλήρη σεβασμό στο ευρωπαϊκό και το διεθνές δίκαιο. Είμαστε ιδιαίτερα αισιόδοξοι ότι πολύ σύντομα θα είμαστε σε θέση να καταλήξουμε σε μια αμοιβαία επωφελή συμφωνία με τρίτες ασφαλείς χώρες, ιδίως της αφρικανικής ηπείρου, που θα θέσει σε εφαρμογή το μοντέλο», είχε δηλώσει τότε ο έλληνας υπουργός.
Στα σχέδια που επεξεργάζεται το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, πάντως, περιλαμβάνεται και ο αριθμός των μεταναστών που θα μπορούσαν να μεταφερθούν σε πρώτη φάση και οι οποίοι έχουν απορριπτικό για άσυλο, που ξεπερνά τις 3.000. Η ελληνική πλευρά, δε, έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο και για διμερείς συμφωνίες για τέτοιου είδους εγκαταστάσεις.
Νέο σχέδιο
Στο μεταξύ, η Ευρώπη σκληραίνει ακόμη περισσότερο τη μεταναστευτική της πολιτική και επενδύει πλέον ανοιχτά στη λογική της αποτροπής. Με φόντο την ενίσχυση της Ακροδεξιάς και τη μετατόπιση της κοινής γνώμης προς αυστηρότερες θέσεις, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί ένα νέο σχέδιο που αναβαθμίζει τον ρόλο του Frontex, ενισχύει τις επιχειρήσεις επιστροφής και δημιουργεί μια εφεδρική δύναμη 17.000 αξιωματικών για την αντιμετώπιση των μεταναστευτικών ροών.
Μάλιστα, η μεγαλύτερη αλλαγή αφορά τον ρόλο του Frontex στις επιστροφές. Ενα νέο κέντρο θα συντονίζει τις επιχειρήσεις απομάκρυνσης ανθρώπων που δεν έχουν δικαίωμα παραμονής στην ΕΕ, από τον αρχικό εντοπισμό τους και την ενημέρωση για την οικειοθελή επιστροφή έως την εκτέλεση των επιχειρήσεων και την υποστήριξη της επανένταξής τους. Το σχέδιο αυτό ανοίγει κι επίσημα τον δρόμο για τη συμμετοχή του οργανισμού στα λεγόμενα return hubs, τα οποία αναμένεται να λειτουργήσουν από τη νέα χρονιά εκτός ευρωπαϊκού εδάφους.