Γαλλία και Βρετανία βρίσκονται στο επίκεντρο έντονων διεθνών πιέσεων, καθώς περισσότεροι από 100 πρώην διπλωμάτες των δύο χωρών προειδοποιούν ότι η Παλαιστίνη «σβήνεται μπροστά στα μάτια του κόσμου». Σε κοινή τους επιστολή, καλούν για άμεση δράση, συμπεριλαμβανομένων εμπορικών και στρατιωτικών κυρώσεων, προκειμένου να ασκηθεί πίεση στο Ισραήλ ώστε να αποδεχθεί την ύπαρξη παλαιστινιακού κράτους.
Η πρωτοφανής αυτή κοινή επιστολή απορρίπτει τη διπλωματική γλώσσα, κατηγορώντας το Ισραήλ για εθνοκάθαρση και προειδοποιώντας ότι η διεθνής κοινότητα πλέον δεν θεωρεί το Ισραήλ ως μια αυθεντική δημοκρατία.
Οι διπλωμάτες υπογραμμίζουν τον καθοριστικό ρόλο που διαδραμάτισαν η Βρετανία και η Γαλλία στη διαμόρφωση της σύγχρονης Μέσης Ανατολής. Επισημαίνουν ότι και οι δύο χώρες αναγνώρισαν την Παλαιστίνη ως κράτος το 2025, γεγονός που, όπως σημειώνουν, τους προσδίδει ευθύνη να εργαστούν από κοινού για την προάσπιση ίσων δικαιωμάτων μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων.
Η επιστολή, η οποία απευθύνεται στον πρόεδρο της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν και στον πρωθυπουργό του Ηνωμένου Βασιλείου Άντι Μπέρναμ, φέρει την υπογραφή 52 Γάλλων πρώην διπλωματών και 50 Βρετανών πρώην πρέσβεων, πολλοί εκ των οποίων υπηρέτησαν σε ανώτατα διπλωματικά πόστα στη Μέση Ανατολή.
Μεταξύ των Βρετανών υπογραφόντων βρίσκονται δύο πρώην απεσταλμένοι στον ΟΗΕ, ο Τζέρεμι Γκρίνστοκ και ο Έμιρ Τζόουνς Πάρι, καθώς και ο πρώην διευθυντής Μέσης Ανατολής του Foreign Office, Έντουαρντ Τσάπλιν. Από τη γαλλική πλευρά, ξεχωρίζουν ο Πατρίς Παολί, πρώην διευθυντής Μέσης Ανατολής στο υπουργείο Εξωτερικών, και ο Στανισλάς ντε Λαμπουλαγέ, πρώην γενικός πρόξενος στην Ιερουσαλήμ.
Αντιδράσεις για τους οικισμούς και έκκληση για κυρώσεις
Η επιστολή δημοσιεύθηκε δύο ημέρες μετά την κοινή καταδίκη από το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία και άλλες εννέα χώρες για τη δημοσιοποίηση διαγωνισμών κατασκευής στον οικισμό E1 από την ισραηλινή κυβέρνηση. Οι χώρες αυτές τόνισαν ότι η σχεδιαζόμενη δόμηση «απομακρύνει το Ισραήλ από την ειρήνη και υπονομεύει το διεθνές του κύρος».
Η συγκεκριμένη ανακοίνωση δεν περιλάμβανε σαφή απειλή για συνέπειες, παρά μόνο προειδοποίηση προς επιχειρήσεις να μην εμπλακούν σε σχετικές επενδύσεις, λόγω πιθανών νομικών και ηθικών επιπτώσεων.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου, Εντ Μίλιμπαντ, χαρακτήρισε τους διαγωνισμούς για 1.200 κατοικίες στη Δυτική Όχθη ως απειλή για τη βιωσιμότητα της λύσης των δύο κρατών. Κάλεσε μάλιστα τη διπλωματική εκπρόσωπο του Ισραήλ στο Ηνωμένο Βασίλειο, Ντανιέλα Γκρούντσκι Εκστάιν, για εξηγήσεις.
Απαντώντας, ο υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ, Γκιδεόν Σαάρ, δήλωσε ότι το Ισραήλ δεν θα παραμείνει παθητικό, υπογραμμίζοντας πως «ο εβραϊκός λαός έχει δικαίωμα να ζει σε ολόκληρο το Ισραήλ, όπως και οι Βρετανοί σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο».
Οι πρώην διπλωμάτες ελπίζουν ότι η επιστολή τους θα ασκήσει πίεση στους Μακρόν και Μπέρναμ για την επιβολή συγκεκριμένων κυρώσεων κατά του Ισραήλ, με στόχο τη διατήρηση της προοπτικής λύσης δύο κρατών.
Κριτική για τη διαχείριση της κρίσης στη Γάζα
Η διπλωματία για τους όρους αποχώρησης του Ισραήλ από τη Γάζα έχει ανατεθεί σε διαπραγματεύσεις μεταξύ Ισραήλ και του Τζάρεντ Κούσνερ, απεσταλμένου και γαμπρού του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Ωστόσο, το Ισραήλ απέρριψε το τελευταίο ειρηνευτικό σχέδιο 15 σημείων υπό αμερικανική ηγεσία, προκαλώντας αντιδράσεις από οκτώ μουσουλμανικές χώρες, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Σύμφωνα με τις χώρες αυτές, οι ενέργειες του Ισραήλ «υπονομεύουν ουσιαστικά τις συλλογικές προσπάθειες για μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη».
Παράλληλα, στους διπλωματικούς κύκλους επικρατεί έντονη συζήτηση για το αν ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, Μπενιαμίν Νετανιάχου, επιδιώκει μέσω στρατιωτικών και πολιτικών προκλήσεων να οδηγήσει τις χώρες σε αντίποινα, ενόψει των εκλογών της 27ης Οκτωβρίου.
Συγκεκριμένες προτάσεις για πολιτική δράση
Οι πρώην διπλωμάτες υποστηρίζουν ότι η αναγνώριση της Παλαιστίνης πρέπει να συνοδευτεί από άμεσα μέτρα για την προστασία του δικαιώματος αυτοδιάθεσης των Παλαιστινίων. Κατηγορούν την ισραηλινή κυβέρνηση ότι επιχειρεί να ακυρώσει κάθε προοπτική ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους, παραβιάζοντας το διεθνές δίκαιο και αποφάσεις διεθνών οργανισμών.
Στην επιστολή τους, αναφέρουν: «Οι κυβερνήσεις μας ενδιαφέρονται για την ασφάλεια του ισραηλινού λαού, όπως και αποτροπιάζονται από τα δεινά των Παλαιστινίων υπό κατοχή. Η Χαμάς διέπραξε ειδεχθή εγκλήματα στις 7 Οκτωβρίου 2023, αλλά τίποτα δεν δικαιολογεί τη συστηματική καταστροφή της Γάζας και του πληθυσμού της από το Ισραήλ. Ο ισχυρισμός του κ. Νετανιάχου ότι το Ισραήλ πρέπει να ζει με το σπαθί είναι ηθικά λανθασμένος και αντιπαραγωγικός. Θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια του Ισραήλ και αποκλείει τις διαπραγματεύσεις. Ως αποτέλεσμα, ο κόσμος πλέον δεν βλέπει το Ισραήλ ως γνήσια δημοκρατία – δεν υπάρχει τίποτα δημοκρατικό στο να στερείς από άλλους τα δικαιώματα και τη γη τους.»
Οι πρώην διπλωμάτες τονίζουν επίσης τις δραματικές συνθήκες στη Γάζα, όπου «2 εκατομμύρια Παλαιστίνιοι είναι περιορισμένοι στο 30% της κατεστραμμένης γης τους, πεινασμένοι, χωρίς φάρμακα και στέγη». Επισημαίνουν ότι πάνω από 1.200 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί μετά την υποτιθέμενη «κατάπαυση του πυρός», ενώ σε Ανατολική Ιερουσαλήμ και Δυτική Όχθη, οι κατεδαφίσεις σπιτιών και η βία εποίκων αποτελούν εθνοκάθαρση.
Στο πλαίσιο αυτό, καλούν τη Βρετανία και τη Γαλλία να λάβουν επτά συγκεκριμένα μέτρα πολιτικής:
- Τήρηση των αποφάσεων του Διεθνούς Δικαστηρίου και του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου.
- Αναστολή της συμφωνίας σύνδεσης ΕΕ-Ισραήλ και της εμπορικής συμφωνίας Ηνωμένου Βασιλείου-Ισραήλ λόγω παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
- Αναστολή μεταφοράς όπλων προς και από το Ισραήλ και διακοπή κάθε διμερούς στρατιωτικής συνεργασίας.
- Απρόσκοπτη πρόσβαση ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα υπό την εποπτεία του ΟΗΕ και διεθνών ΜΚΟ, με συνέπειες σε περίπτωση μη συμμόρφωσης και πρόσβαση και για δημοσιογράφους, διπλωμάτες και βουλευτές.
- Απαγόρευση κάθε εμπορίου με τους οικισμούς, συμπεριλαμβανομένων αγαθών, επενδύσεων, ασφαλιστικών και χρηματοοικονομικών υπηρεσιών.
- Προειδοποίηση σε πιθανούς επενδυτές για έργα όπως ο οικισμός E1 ότι τα συμφέροντά τους στο Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γαλλία θα θιγούν.
- Καθιέρωση ποινικού αδικήματος για Βρετανούς και Γάλλους πολίτες που αγοράζουν ακίνητα σε κατεχόμενη παλαιστινιακή γη και αφαίρεση φορολογικών προνομίων από οργανώσεις που χρηματοδοτούν οικισμούς.
Κριτική και προς την παλαιστινιακή ηγεσία
Οι διπλωμάτες εξισορροπούν την κριτική τους προς το Ισραήλ, τονίζοντας ότι και οι Παλαιστίνιοι πρέπει να διασφαλίσουν ότι το αναγνωρισμένο κράτος τους θα είναι δημοκρατικό και νομοταγές, παρά την κατοχή. Υπογραμμίζουν την ανάγκη πολιτικής, διοικητικής και οικονομικής ενοποίησης της Γάζας και της Δυτικής Όχθης, καθώς και τη σημασία των επερχόμενων εκλογών για δημοκρατική ανανέωση.
Ωστόσο, επισημαίνουν πως «ενώ οι κυβερνήσεις μας μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά την Παλαιστίνη να εξελιχθεί σε πλήρως λειτουργικό δημοκρατικό κράτος, η προσοχή πρέπει να επικεντρωθεί στην αποφασιστικότητα του Ισραήλ να εμποδίσει αυτό το αποτέλεσμα».
Η ισραηλινή πρεσβεία στο Λονδίνο κλήθηκε να σχολιάσει.