Τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2025 καταγράφουν μια πτώση των επιδόσεων για τους μαθητές στην Ελλάδα, όμως για πρώτη φορά ύστερα από δέκα χρόνια η χώρα μας ανακόπτει μια διαρκή πορεία απόκλισής της από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και της ΕΕ 27. Παράλληλα, διεθνώς οι επιδόσεις των 15χρονων μαθητών στις Φυσικές Επιστήμες, τα Μαθηματικά και την Κατανόηση Κειμένου ήταν οι χαμηλότερες από την έναρξη της έρευνας PISA, το 2000.
Σημαντική πτώση σημειώνεται ιδιαίτερα στην Κατανόηση Κειμένου – ακόμα και σε παραδοσιακά ισχυρά εκπαιδευτικά συστήματα. Η πτώση αυτή, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΟΟΣΑ, μπορεί, μεταξύ άλλων, να αποδοθεί στη μακροχρόνια διαταραχή των εκπαιδευτικών συστημάτων λόγω της Covid-19, την αυξανόμενη έκθεση των μαθητών σε ψηφιακά περιβάλλοντα και την πρόσφατη εισαγωγή της ΑΙ, την επιδείνωση της στάσης των μαθητών για την αξία του σχολείου και την αύξηση των απουσιών.
Σύγκριση με Ευρώπη
Η χώρα μας σημείωσε πτώση 16 μονάδων στην Κατανόηση Κειμένου (όσο και ο μέσος όρος του ΟΟΣΑ), ενώ στην Ευρώπη των 27 χωρών η πτώση ήταν 18. Αντίστοιχα, στις Φυσικές Επιστήμες η πτώση των επιδόσεων στην Ελλάδα ήταν 7 (μέσος όρος Ευρώπης και ΟΟΣΑ 5). Τέλος, στα Μαθηματικά το ποσοστό μας ήταν -6, την ώρα που το ποσοστό της Ευρώπης ήταν -12 και του ΟΟΣΑ -11. Γενικότερα, οι επιδόσεις των ελλήνων μαθητών σημείωσαν μικρότερη πτώση από ό,τι παραδοσιακά πολύ ισχυρές εκπαιδευτικά χώρες όπως π.χ. η Φινλανδία, η Δανία, η Σουηδία, η Νορβηγία, η Ισπανία, η Ιρλανδία, το Ισραήλ, το Χονγκ Κονγκ. Φέτος, τέλος, για πρώτη φορά εξετάστηκε το αντικείμενο της Επίλυσης Προβλημάτων σε Ψηφιακά Περιβάλλοντα. Σε αυτό, οι μαθητές στην Ελλάδα είχαν μέση επίδοση 461 μονάδες έναντι 500 μονάδων κατά μέσο όρο στον ΟΟΣΑ, καταλαμβάνοντας την 47η θέση ανάμεσα σε 91 χώρες.
Περισσότερα παιδιά
Στην έρευνα PISA 2025 συμμετείχαν δέκα περισσότερες χώρες από το 2022: 765.000 μαθητές εκπροσώπησαν συνολικά 33 εκατ. μαθητές από 91 χώρες. Στην Ελλάδα συμμετείχαν 6.858 μαθητές από 229 σχολεία. Οι ιδιαιτερότητες της πρόσφατης συμμετοχής της χώρας μας ήταν ότι θεσμοθετήθηκε αποζημίωση για τους 549 εκπαιδευτικούς που συμμετείχαν στη διοργάνωση, ότι με τη συμμετοχή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων αναπτύχθηκε η πλατφόρμα Skills4Life με θέματα τύπου PISA ώστε να εξοικειωθούν τα σχολεία με τα θέματα αντίστοιχης λογικής και ότι τα σχολεία του δείγματος ενισχύθηκαν με 4.500 laptops και 2.500 ακουστικά.
6+1 συμπεράσματα
1. Τα κορίτσια τα πηγαίνουν καλύτερα από τα αγόρια στην Ελλάδα, πιο έντονα από ό,τι συμβαίνει κατά μέσο όρο στον ΟΟΣΑ. Ειδικότερα, τα κορίτσια επιτυγχάνουν καλύτερες επιδόσεις από τα αγόρια στην Κατανόηση Κειμένου και τις Φυσικές Επιστήμες. Χαρακτηριστικά: εάν όλο το δείγμα των μαθητών στην Ελλάδα απέδιδε όσο τα κορίτσια, τότε η πτώση στην Κατανόηση Κειμένου θα ήταν μόλις 5 μονάδες (αντί 15). Αντίθετα, τα αγόρια επιτυγχάνουν καλύτερες επιδόσεις στα Μαθηματικά και στο αντικείμενο της Επίλυσης Προβλημάτων σε Ψηφιακό Περιβάλλον.
2. Καταγράφονται μεγάλες διαφοροποιήσεις μεταξύ σχολείων. Στα επιμέρους αντικείμενα περίπου 38 σχολεία, εκ των οποίων 32 δημόσια, πέτυχαν επιδόσεις από πολύ υψηλότερες έως κοντά στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.
3. Παρατηρείται παρόμοια κάμψη των επιδόσεων των μαθητών από υψηλότερα και χαμηλότερα κοινωνικοοικονομικά στρώματα στην Ελλάδα, ενώ στον ΟΟΣΑ η κάμψη των επιδόσεων των μαθητών από τα χαμηλότερα στρώματα είναι μεγαλύτερη στην περίοδο 2015-2025.
4. Οι μαθητές εμφανίζουν γενικά αρνητικότερες στάσεις απέναντι στη μάθηση από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Επίσης, περιγράφουν ένα λιγότερο υποστηρικτικό και γνωστικά ενισχυτικό μαθησιακό περιβάλλον: αναφέρουν μικρότερη υποστήριξη από τους εκπαιδευτικούς, περιορισμένη χρήση διδακτικών τεχνικών γνωστικής τους ενεργοποίησης στα μαθήματα και μικρότερη αξιοποίηση ψηφιακών τεχνολογιών και ΑΙ στο σχολείο.
5. Το μέτρο της απαγόρευσης των κινητών στα σχολεία έχει λειτουργήσει.
6. Οι διευθυντές αναφέρουν εντονότερες ελλείψεις προσωπικού από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ – ιδίως σε κοινωνικά ευάλωτες και σχολικές μονάδες της περιφέρειας. Ωστόσο, δεδομένης της χαμηλότερης αναλογίας μαθητών ανά εκπαιδευτικό και του μικρότερου μεγέθους τάξης στην Ελλάδα από τον μέσο όρο, το πρόβλημα φαίνεται να αφορά κυρίως την κατανομή, τη διαχείριση και την αξιοποίηση του προσωπικού και λιγότερο την αριθμητική του επάρκεια.
7. Οι μαθητές αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στη μελέτη και στην εξωσχολική υποστήριξη και δηλώνουν ισχυρότερη οικογενειακή υποστήριξη συγκριτικά με τους μέσους όρους του ΟΟΣΑ. Τέλος, εμφανίζουν υψηλότερες εκπαιδευτικές και επαγγελματικές προσδοκίες για το μέλλον και παρόμοια αισιοδοξία στην προοπτική ανοδικής κοινωνικής κινητικότητας σε σύγκριση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.