Η Ευρωπαϊκή Ένωση ετοιμάζεται να κάνει ένα ακόμη αποφασιστικό βήμα προς τη διεύρυνσή της, ανοίγοντας επίσημα, σήμερα Δευτέρα 15 Ιουνίου το πρώτο ουσιαστικό κεφάλαιο των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ουκρανία και τη Μολδαβία.
Πρόκειται για μια κίνηση με ισχυρό πολιτικό και γεωστρατηγικό συμβολισμό, καθώς πραγματοποιείται ενώ ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται για πέμπτο χρόνο και η ευρωπαϊκή ήπειρος αναζητά νέα σημεία ισορροπίας απέναντι στις προκλήσεις της Ρωσίας.
Η απόφαση ελήφθη από τους πρέσβεις των 27 κρατών-μελών στις Βρυξέλλες, έπειτα από την άρση του ουγγρικού βέτο που επί μήνες καθυστερούσε την πρόοδο της διαδικασίας. Η εξέλιξη ανοίγει τον δρόμο για τη διεξαγωγή δύο διακυβερνητικών διασκέψεων στο Λουξεμβούργο, όπου θα ξεκινήσουν επίσημα οι διαπραγματεύσεις του πρώτου θεματικού μπλοκ, γνωστού ως «θεμέλια» της ένταξης.
Το συγκεκριμένο κεφάλαιο θεωρείται η καρδιά ολόκληρης της ενταξιακής διαδικασίας. Περιλαμβάνει ζητήματα κράτους δικαίου, ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης, καταπολέμησης της διαφθοράς, δημοκρατικής λειτουργίας των θεσμών και προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Είναι ουσιαστικά το πεδίο στο οποίο θα κριθεί κατά πόσο η Ουκρανία και η Μολδαβία μπορούν να προσαρμοστούν στις πολιτικές και νομικές απαιτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαρακτήρισαν την απόφαση «σημαντικό ορόσημο», υπογραμμίζοντας ότι η διεύρυνση αποτελεί στρατηγική επιλογή για το μέλλον της Ευρώπης. Όπως τόνισαν, σε έναν κόσμο που χαρακτηρίζεται από αυξανόμενη αβεβαιότητα, μια μεγαλύτερη και ισχυρότερη Ευρωπαϊκή Ένωση εξυπηρετεί το κοινό συμφέρον όλων των κρατών-μελών.
Η πορεία της Ουκρανίας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση υπήρξε εντυπωσιακά γρήγορη. Λίγες ημέρες μετά τη ρωσική εισβολή του Φεβρουαρίου 2022, το Κίεβο υπέβαλε επίσημα αίτηση ένταξης. Τον Ιούνιο της ίδιας χρονιάς απέκτησε καθεστώς υποψήφιας χώρας και το 2024 ξεκίνησαν επισήμως οι ενταξιακές διαδικασίες. Ωστόσο, η πραγματική διαπραγμάτευση αρχίζει τώρα, καθώς η χώρα καλείται να ευθυγραμμίσει τη νομοθεσία και τους θεσμούς της με περισσότερα από 35 κεφάλαια του ευρωπαϊκού κεκτημένου.
Παρά τον πόλεμο, η κυβέρνηση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι συνέχισε να προωθεί μεταρρυθμίσεις, ιδιαίτερα στους τομείς της διαφάνειας και της αντιμετώπισης της διαφθοράς, που αποτελούν διαχρονικές ανησυχίες των Βρυξελλών. Η πρόοδος αυτή αναγνωρίζεται πλέον από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς ως απόδειξη της πολιτικής βούλησης της χώρας να ενταχθεί στην ευρωπαϊκή οικογένεια.
Η ένταξη, βέβαια, παραμένει ένας μακρύς και απαιτητικός δρόμος που μπορεί να διαρκέσει χρόνια. Ωστόσο, η έναρξη του πρώτου διαπραγματευτικού μπλοκ αποτελεί ένα σαφές μήνυμα ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση βλέπει το μέλλον της Ουκρανίας και της Μολδαβίας εντός των ευρωπαϊκών συνόρων. Και σε μια εποχή όπου η γεωπολιτική επιστρέφει δυναμικά στο προσκήνιο, η διεύρυνση δεν αποτελεί μόνο θεσμική διαδικασία, αλλά και στρατηγική επένδυση για το μέλλον της Ευρώπης.