πΜία περφόρμανς και μία συζήτηση που φιλοξενούνται στη Βιβλιοθήκη του Ινστιτούτου Γκαίτε κινούνται γύρω από την ιδέα μιας συγκατοίκησης της γνώσης και της χειροτεχνίας. Οι βιβλιοθήκες διαφυλάσσουν και μεταδίδουν τη γνώση μέσα από τα βιβλία. Η χειροτεχνία διατηρεί ζωντανή τη γνώση που ενσωματώνεται στα υλικά, στις τεχνικές και στις καθημερινές πρακτικές. Η συνάντηση και των δύο μετατρέπει τον χώρο ανάγνωσης και σε πεδίο δημιουργίας, σε μία εκδήλωση που συμπληρώνει το πρόγραμμα Common Crafts – Common Libraries.
Εννέα βιβλιοθήκες του Goethe – Institut, από την Αθήνα έως το Ζάγκρεμπ, συνεργάστηκαν με τεχνίτες, καλλιτέχνες και τοπικές κοινότητες, με στόχο να διερευνήσουν πώς πρακτικές όπως η βιβλιοδεσία, η ύφανση, το κέντημα, η επιδιόρθωση υφασμάτων και η καλλιέργεια μπορούν να βρουν θέση στον χώρο της βιβλιοθήκης.
Στο επίκεντρό τους ήταν αξίες όπως η φροντίδα, η επιδιόρθωση και η μάθηση μέσα από την πράξη, καθώς και το ερώτημα πώς αυτές μπορούν να διευρύνουν τον κοινωνικό και πολιτιστικό ρόλο των βιβλιοθηκών.
Η αποψινή εκδήλωση θα ξεκινήσει με την περφόρμανς AGKAZÉ (ENGAGÉ) του Collectif MASI και την παρουσίαση του βιβλίου «Common Crafts – Common Libraries: Methods and Stories from Nine Cities». Η επιμελήτρια τέχνης Εύα Βασλαματζή οργάνωσε το εργαστήριο «Things That Hold Together» και τη συμμετοχική παράσταση «ENGAGÉ», σε μια προσπάθεια να εξερευνηθεί η βιβλιοδεσία ως τέχνη αλλά και ως μεταφορά για τις συλλογικές διαδικασίες.
Αντί να αντιμετωπίζει τη βιβλιοδεσία αποκλειστικά ως τεχνική δεξιότητα, το πρόγραμμα την προσεγγίζει ως έναν τρόπο σύνδεσης υλικών, ιστοριών και ανθρώπων. Θέτει το ερώτημα πώς οι ατομικές συνεισφορές μπορούν να συντεθούν σε μια κοινή αφήγηση και πώς η φυσική πράξη της βιβλιοδεσίας μπορεί να φωτίσει τους κοινωνικούς και συμβολικούς δεσμούς που διαμορφώνουν τις κοινότητες.
Οπως εξηγεί η Εύα Βασλαματζή σκοπός του εργαστηρίου ήταν η γνωριμία των συμμετεχόντων με τη βιβλιοδεσία «όχι μόνο ως τεχνική αλλά και ως τρόπος σύνδεσης διαφορετικών υλικών, ιστοριών και ανθρώπων. Οι συμμετέχοντες περιηγήθηκαν στο βιβλιοδετείο της Θάλειας Μιχελάκη στα Εξάρχεια, εξοικειώθηκαν με τεχνικές βιβλιοδεσίας (δερματόδετη, πανόδετη, βυζαντινή, ιαπωνική, secret belgian) και στη συνέχεια δημιούργησαν μια συλλογική έκδοση. Μέσα από συζήτηση, πειραματισμό και συλλογικές αποφάσεις το εργαστήριο έφτασε στη διαμόρφωση του περιεχομένου, τις συνδέσεις και τη μορφή της έκδοσης, πριν προχωρήσουν στη βιβλιοδέτησή της».
Η περφόρμανς
Εμεινε το ερώτημα πώς μετατρέπεται μια συλλογή μεμονωμένων σελίδων σε ένα κοινό έργο. Το δείχνει στη συνέχεια της βραδιάς η περφόρμανς «ENGAGÉ» της Collectif MASI, καθώς μεταφέρει τη λογική της βιβλιοδεσίας από το αντικείμενο στο σώμα και τον χώρο.
Η Collectif MASI ιδρύθηκε το 2018 από τη ελληνοαρμένισσα αρχιτέκτονα και σκηνογράφο πολεοδομίας Μαντλέν Ανηψητάκη και τον γάλλο κοινωνιολόγο Σιμόν Ριντλέρ. Η πρακτική τους, ως κοινωνικό γλυπτό στον δημόσιο χώρο γεννά ένα αρχείο που εκτίθεται διεθνώς.
Μέσα από απλές οδηγίες, συνεργατικές κινήσεις και μεγάλες χάρτινες επιφάνειες, οι συμμετέχοντες θα συνδιαμορφώσουν στον χώρο της βιβλιοθήκης του Ινστιτούτου Γκαίτε μια μεταβαλλόμενη συλλογική κατασκευή, με την καθοδήγηση των καλλιτεχνών, οι οποίοι εστιάζουν σε συμμετοχικές πρακτικές και στη σωματική εμπειρία του χώρου. Σταδιακά δημιουργείται ένας «μεταβατικός τόπος», ένας χώρος – βιβλίο όπου η ανάγνωση δεν είναι αναπαράσταση αλλά εμπειρία.
Η συζήτηση που ακολουθεί μεταξύ των προσκεκλημένων προσεγγίζει το θέμα από διαφορετικές αφετηρίες: η Εύα Βασλαματζή από τον χώρο της ιστορίας και επιμέλειας τέχνης, η Μαρία Βαρελά από τον κόσμο της υφαντικής, ο Τόμας Γκάισλερ από τη μουσειακή πρακτική, η Σάνον Μάτερν μέσα από την ιδέα της βιβλιοθήκης ως υποδομής και ο Γιάννης Τροχόπουλος από την οπτική της κοινωνικής και πολιτιστικής σημασίας των δημόσιων βιβλιοθηκών.