Ανησυχία για τον πόλεμο, τις πυρκαγιές και τις κυβερνοεπιθέσεις οδηγεί σε αύξηση των αποθεμάτων μετρητών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με νεότερα στοιχεία. Παρά τη διάδοση των πληρωμών μέσω smartphone, ο αριθμός των χαρτονομισμάτων που κυκλοφορούν στην ΕΕ αυξάνεται, με τις καταστροφικές πυρκαγιές που πλήττουν περιοχές της Ευρώπης να ενισχύουν τη ζήτηση για μετρητά σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.
Παρόλο που τα μετρητά χρησιμοποιούνται λιγότερο σε σχέση με τις ανέπαφες πληρωμές σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις, η ποσότητα που κυκλοφορεί αυξάνεται, όπως δήλωσε ο Philip Lane, επικεφαλής οικονομολόγος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), σε συνέδριο στην Ιρλανδία.
Η αύξηση αυτή συνδέεται με την ανησυχία για πολέμους και τις επιπτώσεις των κυβερνοεπιθέσεων στα ψηφιακά συστήματα πληρωμών, σύμφωνα με ειδικούς.
«Το συνολικό απόθεμα των χαρτονομισμάτων συνεχίζει να αυξάνεται. Στις συναλλαγές, ο αριθμός τους μειώνεται, αλλά ως απόθεμα αυξάνεται», τόνισε ο Lane.
Πέρυσι, η Marks & Spencer στο Ηνωμένο Βασίλειο υπέστη μια παρατεταμένη κυβερνοεπίθεση που διέκοψε τις ηλεκτρονικές παραγγελίες για εβδομάδες.
Αύξηση αποθεμάτων και συστάσεις για ετοιμότητα
Το 2025, οι πολίτες της ΕΕ ενημερώθηκαν να αποθηκεύσουν τρόφιμα, νερό και είδη πρώτης ανάγκης για 72 ώρες, λόγω έκτακτων καταστάσεων όπως οι μεγάλες πυρκαγιές στη Γαλλία και την Ισπανία, πλημμύρες ή καταιγίδες, αλλά και πιθανές κυβερνοεπιθέσεις ή άλλες εχθρικές ενέργειες.
Συστήθηκε στα νοικοκυριά να διατηρούν πακέτο κρίσης με εμφιαλωμένο νερό, τρανζίστορ, κονσέρβες και, κυρίως, μετρητά.
Στοιχεία της ΕΚΤ δείχνουν ότι η αξία των χαρτονομισμάτων σε κυκλοφορία αυξήθηκε από περίπου €1 τρισ. το 2016 σε €1,6 τρισ. τον Ιούνιο του 2026.
Πάνω από 31 εκατ. χαρτονομίσματα κυκλοφορούν σε σύγκριση με 24 εκατ. πριν από την πανδημία το 2019, με το χαρτονόμισμα των €50 να είναι το δημοφιλέστερο το 2025, ακολουθούμενο από αυτό των €100.
Χώρες όπως η Αυστρία, η Φινλανδία, η Γερμανία, η Σουηδία και η Ολλανδία έχουν ήδη προτείνει στους πολίτες να διατηρούν μεταξύ €70 και €100 ανά νοικοκυριό, ώστε να καλυφθούν βασικές ανάγκες για 72 ώρες σε περίπτωση διακοπής των ηλεκτρονικών συναλλαγών.
Η σημασία της χρήσης μετρητών και η κοινωνική διάσταση
Σε προειδοποίηση τύπου «χρησιμοποιήστε τα ή χάστε τα», η Olive McCarthy, καθηγήτρια στο University College Cork με ειδίκευση στην οικονομική ένταξη, υπογράμμισε ότι η διαρκής χρήση των μετρητών είναι ζωτικής σημασίας για την κοινωνία.
«Η σύσταση να διατηρούμε μετρητά για έκτακτες ανάγκες είναι σωστή και μας υπενθυμίζει να είμαστε προετοιμασμένοι όταν τα ψηφιακά συστήματα αποτύχουν. Ωστόσο, είναι απαραίτητο τα μετρητά να μην θεωρούνται απλώς εφεδρικό μέσο. Αν σταματήσουμε να τα χρησιμοποιούμε όταν δεν υπάρχει κρίση, ίσως να μην είναι εύκολο να τα αξιοποιήσουμε όταν υπάρξει ανάγκη», ανέφερε.
Η ΕΚΤ χαρακτηρίζει τα μετρητά ως κρίσιμο στοιχείο για την «εθνική ετοιμότητα κρίσεων», επισημαίνοντας το παράδοξο της μείωσης της χρήσης τους στις καθημερινές αγορές, ενώ ταυτόχρονα αυξάνεται η αποθήκευσή τους.
Ο Lane αναφέρθηκε επίσης στην ανάγκη νομοθεσίας για τη διατήρηση δικτύου ΑΤΜ σε κάθε εμπορικό δρόμο της ΕΕ.
«Ορισμένοι καταναλωτές προτιμούν την ιδιωτικότητα και την ευκολία των μετρητών. Βλέπουμε επίσης αυξημένη συζήτηση για τη σημασία των μετρητών σε περιόδους κρίσης», δήλωσε η McCarthy, τονίζοντας ότι είναι «συμπεριληπτικά», διαθέσιμα σε ηλικιωμένους και ευάλωτους πολίτες, όπως θύματα ενδοοικογενειακής βίας που μπορεί να εξαρτώνται από μετρητά όταν ο σύντροφός τους ελέγχει τα έξοδά τους.
Παράλληλα, τα μετρητά θεωρούνται σημαντικό εργαλείο για την εκμάθηση χρηματοοικονομικής παιδείας και προϋπολογισμού στα παιδιά.
Πηγή: Guardian