Eastern market
Η αγορά θυμίζει τη δική μας Βαρβάκειο, στο πολύ πιο ήσυχο. Πάγκοι με αλλαντικά, φρούτα, λουλούδια και στο βάθος, πίσω από μια γυάλινη πόρτα, η αίθουσα λειτουργεί ως εκλογικό κέντρο. Εastern market, σε μια γειτονιά της πρωτεύουσας Ουάσιγκτον, πρωί εκλογών. Ανθρωποι ψηφίζουν και μετά κάνουν τα ψώνια τους.
Η καλύτερη εικονογράφηση για το αμερικανικό εκλογικό δράμα που μόλις ζήσαμε: η βενζίνη ήταν στα 4,15 δολάρια την Τρίτη των εκλογών, από 3,04 δολάρια την ημέρα των προηγούμενων εκλογών, το 2024. Ο πόλεμος με το Ιράν επιβάρυνε απότομα τον οικογενειακό προϋπολογισμό του μέσου Αμερικανού.
Το ακούς στις συζητήσεις, το διαβάζεις στα αποτελέσματα της ψηφοφορίας, το είπε και ο αντιπρόεδρος Βανς. Αλλά δεν είναι μόνον αυτό. «Είμαι δύο χιλιάδες δολάρια φτωχότερη μέσα σε δύο χρόνια, εκείνος (ο Τραμπ) είναι δύο δισεκατομμύρια πλουσιότερος σύμφωνα με το “Forbes”», μου λέει μια κυρία που μόλις ψήφισε. «Αισθάνομαι βαριά προσβεβλημένη»…
«It’s not about the Democrats, it’s about Democracy»
Η δημοτική βιβλιοθήκη στο κέντρο της πόλης είναι ένα μεγάλο εκλογικό κέντρο. Οι αφίσες τρίγλωσσες: αγγλικά, ισπανικά και κινεζικά. Μια ομάδα νεαρών εθελοντών μοιράζουν φυλλάδια με οδηγίες χρήσης της διαδικασίας και βοηθούν την εγγραφή στους εκλογικούς καταλόγους. «Καμπάνια του Δημοκρατικού Κόμματος;», ρώτησα. «Δεν είναι για το Δημοκρατικό Κόμμα», μου απάντησε ένα αγόρι. «Είναι για τη Δημοκρατία».
Κλισέ, προβαρισμένη απάντηση; Τη θυμόμουν, πάντως, στη διάρκεια της βραδιάς των αποτελεσμάτων, καθώς παρακολουθούσα αυτό το τσουνάμι που σάρωνε την Αμερική, από τη μια άκρη ως την άλλη. Σ’ ένα από τα περίφημα «πάρτι παρακολούθησης των αποτελεσμάτων» εκείνο το βράδυ άκουσα πολλές εκδοχές της ίδιας φράσης.
Οι Δημοκρατικοί έκαναν υποδειγματική καμπάνια, μιλούσαν προσγειωμένα, επικεντρώθηκαν στο κόστος ζωής, έφεραν στη σκηνή νέα, φωτεινά, άφθαρτα και ενδιαφέροντα πρόσωπα, χωρίς τη μούχλα του «δημοκρατικού κατεστημένου». Αλλά το εκλογικό «κύμα» δεν ήταν στ’ αλήθεια μπλε. Ηταν μια πολύχρωμη επιβεβαίωση της αντοχής των υλικών μιας δημοκρατίας εν κινδύνω.
Πόλωση, ποια πόλωση;
Ταξιδεύεις για να καλύψεις εκλογές σε μια μακρινή χώρα και κουβαλάς στις αποσκευές σου έτοιμες ιδέες, αφορισμούς και στερεότυπα. Εγώ έφθασα στην Αμερική με την πεποίθηση ότι το πολιτικό κλίμα στη χώρα είναι, όπως διαβάζουμε όλοι, κλίμα πολωμένου διχασμού.
Οτι η πολιτική αγορά είναι κομμένη στα δύο. Η κάθε πλευρά, κλεισμένη στη φούσκα του φανατισμού της, να μην επικοινωνεί, να μη μιλάει καν την ίδια γλώσσα με την άλλη. «Πού την είδες την πόλωση;», με προσγειώνει ο συνομιλητής μου, που διδάσκει πολιτική ιστορία στο Georgetown.
«Αν η Αμερική ήταν πολωμένη πώς θα μπορούσε να ψηφίσει δημοκρατικούς το συντηρητικό Κάνσας, για πρώτη φορά εδώ κι έναν αιώνα; Πώς θα είχαμε μετακινήσεις 30 και 40 ποσοστιαίων μονάδων, από το -15 στο +20, μέσα σε δύο χρόνια;
Πώς θα έχανε ο Τραμπ πολιτείες που είχε κερδίσει με διψήφιες διαφορές όχι μόνο στις εκλογές που κέρδισε αλλά και σε εκείνες που είχε χάσει, το 2020;». Είναι, ίσως, το πιο απλό και κρίσιμο μυστικό αυτών των ιστορικών εκλογών: η παραταξιακή πόλωση έπαψε να λειτουργεί ως πολιτικό ναρκωτικό. Ως αναστολέας της πολιτικής επιθυμίας.
Και τώρα;
Τη νύχτα των εκλογών ο Τραμπ ήταν διαρκώς στο τηλέφωνο με δημοσιογράφους. Η φωνή του ακουγόταν βραχνή, κουρασμένη. Τα μηνύματα καθησυχαστικά (θα δεχτώ το αποτέλεσμα, θα συνεργαστώ με τους Δημοκρατικούς, no problem), ναρκισσιστικά (αν ήμουν εγώ υποψήφιος, δεν θα χάναμε) ή εμμέσως απειλητικά (το κόκκινο καπελάκι με τη λέξη veto σε μια νυχτερινή ανάρτηση). Η Ουάσιγκτον βράζει αναλύσεις για την επόμενη ημέρα.
Πώς θα αντιδράσει ο Τραμπ; Πώς θα προσπαθήσει να προλάβει το Κογκρέσο; Τι θα κάνει με το Ιράν; Πώς θα σταθεί απέναντι στον Σι και τον Πούτιν, στη Σενζέν σε λίγες ημέρες; Πώς θα αξιοποιήσουν οι Δημοκρατικοί την εκλογική τους ανάσταση; Ποιοι θα είναι οι πρωταγωνιστές του 2028; Και ούτω καθ’ εξής.
Είναι τα ερωτήματα της επόμενης ημέρας. Αλλά πριν χαθούμε και πάλι στους μαιάνδρους της πολιτικής και της διπλωματίας, ας κρατήσουμε για λίγο τη γεύση αυτής της ασυνήθιστης εκλογικής ημέρας. Από εκείνες τις σπάνιες στιγμές όπου το κυνικό κέλυφος της πολιτικής, με τις κομματικές διαδικασίες, τις συνωμοσίες και τους χρηματοδότες της, σπάει. Εισβάλλει η ζωή των ανθρώπων, ο θυμός ή οι ελπίδες τους. Και παράγει εκπλήξεις και ανατροπές.