Τα ηλεκτρικά πλοία-φέρι μποτ αντλούν ενέργεια από το χερσαίο δίκτυο, αποθηκεύοντάς την σε συσσωρευτές. Η χρήση ηλεκτρισμού με χαμηλό αποτύπωμα άνθρακα σε συγκεκριμένες διαδρομές δύναται να καταστήσει τις θαλάσσιες μεταφορές πιο φιλικές προς το περιβάλλον, αποτελώντας μια εναλλακτική έναντι των αεροπορικών μετακινήσεων. Είναι μια βιώσιμη λύση για την Ελλάδα; Τι δείχνει το παράδειγμα της Φινλανδίας και πώς θα μπορούσε να αξιοποιηθεί στην χώρα μας.
Η πορεία της Viking Line και οι τεχνικές απαιτήσεις
Τον Ιούνιο του 2025, η φινλανδική Viking Line παρουσίασε το Helios, ένα πρωτότυπο σκάφος για τη σύνδεση Ελσίνκι – Ταλίν. Ο αρχικός σχεδιασμός αφορούσε ένα αμιγώς ηλεκτρικό πλοίο, ικανό να μεταφέρει 2.000 επιβάτες και 650 οχήματα, με μπαταρίες χωρητικότητας 85–100 MWh. Ωστόσο, σε συνέντευξη του Απριλίου 2026, ο διευθύνων σύμβουλος υπαινίχθηκε έναν αναθεωρημένο σχεδιασμό που ενδέχεται να περιλαμβάνει γεννήτριες για μεγαλύτερη λειτουργική ευελιξία και έλεγχο του κόστους. Τον Οκτώβριο του 2026, η εταιρεία επιβεβαίωσε τη συνέχιση των εργασιών, αναφέρει δημοσίευμα του The Conversation.
Η επιχειρησιακή υποστήριξη τέτοιων σκαφών απαιτεί λιμενικές υποδομές φόρτισης υψηλής ισχύος –της τάξης των δεκάδων μεγαβάτ ανά λιμάνι– ώστε να καλυφθούν οι ανάγκες πρόωσης και οι εν πλω υπηρεσίες, όπως ο φωτισμός, η θέρμανση και η εστίαση. Το αρχικό concept του Helios απαιτούσε ισχύ άνω των 30 μεγαβάτ, αναδεικνύοντας την ανάγκη αναβάθμισης των ηλεκτρικών δικτύων στους λιμένες.
Περιβαλλοντικοί στόχοι και διεθνές πλαίσιο ν- Εκμηδενίζονται οι εκπομπές καυσαερίων;
Η ηλεκτροκίνηση εκμηδενίζει τις εκπομπές καυσαερίων κατά τη λειτουργία. Σύμφωνα με μελέτη του 2025 από τον Anthony Katumwesigye και τους συνεργάτες του, η χρήση ηλεκτρικής ενέργειας από το φινλανδικό δίκτυο για ένα φέρυ στη γραμμή Ελσίνκι – Ταλίν θα μπορούσε να περιορίσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά 86% σε σύγκριση με το πετρέλαιο. Με ένα μείγμα φινλανδικού και εσθονικού ρεύματος, η μείωση εκτιμάται στο 74%.
Κατά την COP31 τον Νοέμβριο του 2026, θεσπίστηκε ο εθελοντικός στόχος Maritime Electrification Breakthrough Goal, ο οποίος επιδιώκει το 20% της ενέργειας στη διεθνή ναυτιλία να προέρχεται από ηλεκτρισμό έως το 2035. Παράλληλα, ο κανονισμός FuelEU Maritime θα επιβάλλει από το 2030 τη χρήση ηλεκτροδότησης από την ξηρά ή άλλων τεχνολογιών μηδενικών εκπομπών σε λιμένες της ΕΕ για συγκεκριμένες κατηγορίες πλοίων.
Το κόστος και οι πρόταση για την Ελλάδα και Ιταλία
Παρά το σημαντικό κόστος επένδυσης στις μπαταρίες, η εφαρμογή του EU Emissions Trading System καθιστά την ηλεκτρική πρόωση οικονομικά βιώσιμη σε βάθος 30ετίας. Εντούτοις, οι πιέσεις παραμένουν, καθώς η Brittany Ferries ανέφερε τον Ιούνιο του 2026 αναμενόμενο κόστος δικαιωμάτων εκπομπών ύψους 27 εκατ. ευρώ.
Σήμερα, υβριδικά σκάφη όπως τα Saint-Malo και Guillaume de Normandie της Brittany Ferries αξιοποιούν μπαταρίες για ελιγμούς στο λιμάνι του Portsmouth. Αντίστοιχα, προτάσεις για ηλεκτρικά φέρυ εξετάζονται στη Μεσσήνη της Ιταλίας και στην Ελλάδα από τη Saronic Ferries για τη σύνδεση Πειραιά – Αίγινας – Αγκιστρίου, αν και η υλοποίηση της τελευταίας παραμένει μη επιβεβαιωμένη. Η επιτυχία της τεχνολογίας εξαρτάται από τον συνδυασμό αξιόπιστης φόρτισης, χαμηλού κόστους ενέργειας και προσαρμοσμένης τεχνικής αξιολόγησης για κάθε διαδρομή.
Το σχέδιο για τον Αργοσαρωνικό
Η Saronic Ferries είχε ανακοινώσει το 2022 την πρόθεση για δρομολόγηση του πρώτου πλήρως ηλεκτρικού φέρι στην Ελλάδα στη γραμμή Πειραιάς – Αίγινα – Αγκίστρι εντός του 2026, σε συνεργασία με την ολλανδική C-Job Naval Architects. Το αρχικό σχέδιο παραμένει ενεργό σε επίσημη βάση, ωστόσο δεν υπάρχουν πρόσφατες ανακοινώσεις προόδου για τη ναυπήγηση ή τη σύναψη σύμβασης, ενώ το έργο παραμένει σε φάση σχεδιασμού με αναθεωρημένο ορίζοντα ολοκλήρωσης πριν το 2030, αντί του αρχικού στόχου για το 2026.
Σύμφωνα με αναφορές στον ναυτιλιακό τύπο, όπως το e-Nautilia, η εταιρεία μετέθεσε τον στόχο δρομολόγησης του πρώτου πλήρως ηλεκτρικού πλοίου για πριν από το 2030, διατηρώντας τον τελικό στόχο για στόλο μηδενικών ρύπων έως το 2040. Παράλληλα, ενίσχυσε τον συμβατικό της στόλο με την προσθήκη του πλοίου «Καλλιρρόη». Όσον αφορά τις υποδομές, οι τεχνικές αναλύσεις του Aegina365 δείχνουν ανάγκη για σταθμούς ισχύος περίπου 8 MW στον Πειραιά, ενώ ο ΟΛΠ υλοποιεί έργα ηλεκτροδότησης (cold ironing) με ορίζοντα το 2030 που εστιάζουν κυρίως στην κρουαζιέρα.
Η τωρινή κυβερνητική παρέμβαση για την ακτοπλοΐα
Σε νέα παρέμβαση ύψους 32 εκατ. ευρώ πάντως προχώρησε η κυβέρνηση, με στόχο τον περιορισμό των επιπτώσεων του αυξημένου κόστους καυσίμων στη συγκράτηση των τιμών των εισιτηρίων και τη διασφάλιση της θαλάσσιας συνδεσιμότητας των νησιών. Το μέτρο, κοινή πρωτοβουλία του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής και του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, έρχεται σε συνέχεια ανακοινώσεων του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη.
Ο υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Βασίλης Κικίλιας, δήλωσε σχετικά: «Η ακτοπλοΐα είναι ζωτικής σημασίας για τα νησιά μας, τις μετακινήσεις των νησιωτών. Το αυξημένο κόστος των καυσίμων δημιουργεί σημαντικές πιέσεις στις ακτοπλοϊκές εταιρείες. Γι’ αυτό προχωράμε σε μια νέα παρέμβαση ύψους 32 εκατομμυρίων ευρώ, με στόχο να περιορίσουμε τις επιβαρύνσεις για τις εταιρείες, ώστε να συμβάλουμε στη συγκράτηση του κόστους στην ακτοπλοΐα και να στηρίξουμε έμπρακτα τους νησιώτες μας».
Το μέτρο προβλέπει οικονομική ενίσχυση ύψους 0,16 ευρώ ανά λίτρο ναυτιλιακού καυσίμου για προμήθειες από την 1η Σεπτεμβρίου έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, καλύπτοντας τόσο τα δρομολόγια ελεύθερης δρομολόγησης όσο και τις γραμμές δημόσιας υπηρεσίας (άγονες γραμμές).
ΑΠΕ, διασυνδέσεις και ηλεκτροκίνηση: Το μεγάλο επενδυτικό σχέδιο για τα νησιά
Εγκρίθηκε πάντως το επενδυτικό πρόγραμμα του Ταμείου Απανθρακοποίησης των Νήσων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, όπως ανακοίνωσε το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας στις 2 Σεπτεμβρίου. Στο Ταμείο συμπεριλαμβάνονται έργα και δράσεις, συνολικού ύψους 2,3 δισ. ευρώ, τα οποία, όπως επισημαίνει, συγκροτούν ένα ολοκληρωμένο στρατηγικό επενδυτικό σχέδιο για τον ενεργειακό και περιβαλλοντικό μετασχηματισμό των ελληνικών νησιών.
Το Ταμείο Απανθρακοποίησης των Νήσων συστάθηκε αποκλειστικά για την Ελλάδα ως ένα ενιαίο χρηματοδοτικό πλαίσιο που συνδυάζει την ηλεκτρική διασύνδεση των νησιών με την ανάπτυξη καθαρής ενέργειας, την αποθήκευση και την ηλεκτροκίνηση.
Οι εγκεκριμένες παρεμβάσεις κατανέμονται στις ακόλουθες κατηγορίες:
-1,1 δισ. ευρώ για ηλεκτρικές διασυνδέσεις και συναφείς ενεργειακές υποδομές στα Δωδεκάνησα, στις Κυκλάδες και στα νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου.
-977 εκατ. ευρώ για έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας με αποθήκευση, με ιδιαίτερη έμφαση στην εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων αυτοκατανάλωσης σε κατοικίες, ξενοδοχεία, εστιατόρια, καταστήματα, γραφεία, νοσοκομεία, δομές φροντίδας, σχολεία, δημόσια κτίρια, αγροτικές εγκαταστάσεις και καλλιεργήσιμες εκτάσεις.
-200 εκατ. ευρώ για φράγματα και ταμιευτήρες πολλαπλού σκοπού.
-56 εκατ. ευρώ για την ανάπτυξη υποδομών φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων.
«Οι επενδύσεις αυτές, θα συμβάλλουν καθοριστικά στη μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος των ελληνικών νησιών, στην ενίσχυση της ενεργειακής τους αυτονομίας και ασφάλειας και στην επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης της νησιωτικής Ελλάδας», τονίζει το ΥΠΕΝ και προσθέτει:
Διαφήμιση
«Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα έργα ηλεκτρικών διασυνδέσεων, τα οποία θα συμβάλλουν στην ενοποίηση των νησιωτικών συστημάτων με το ηπειρωτικό δίκτυο, στον περιορισμό της λειτουργίας πετρελαϊκών μονάδων, στη δυνατότητα αξιοποίησης περισσότερης καθαρής ενέργειας, στη μείωση του ενεργειακού κόστους και την ενίσχυση του τουριστικού προϊόντος. Παράλληλα, τα έργα ΑΠΕ και αποθήκευσης θα ενισχύσουν την ενεργειακή αυτονομία των νησιών και την ευελιξία του ηλεκτρικού συστήματος.
Οι εκτιμώμενοι πόροι του Ταμείου εκτιμώνται σήμερα σε περίπου 2 δισ. ευρώ, με βάση τις τρέχουσες τιμές των δικαιωμάτων εκπομπών στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών. Το ύψος των πόρων θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη της τιμής των δικαιωμάτων εκπομπών κατά την περίοδο λειτουργίας του Ταμείου.
To Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, σε συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς, προχωρά στην εξειδίκευση των έργων και στην έγκαιρη και αποτελεσματική υλοποίηση των εγκεκριμένων παρεμβάσεων για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των νησιών μας».