Η απόφαση 1246/2026 του Συμβουλίου της Επικρατείας ανακατεύει ξανά την τράπουλα των φορολογικών ελέγχων και βάζει την ΑΑΔΕ σε αγώνα ταχύτητας. Μετά το μπλόκο στις παρατάσεις παραγραφής των 10 και 20 ετών, o φοροελεγκτικός μηχανισμός στρέφει τώρα το βάρος στους φακέλους που κινδυνεύουν να παραγραφούν στις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Στην πρώτη γραμμή μπαίνουν ανοιχτές υποθέσεις φορολογίας εισοδήματος και ΦΠΑ της τελευταίας πενταετίας και κυρίως του 2020, οι οποίες παραγράφονται στο τέλος της χρονιάς. Το κρίσιμο για τους φοροελεγκτές δεν είναι απλώς να ανοίξουν έναν φάκελο, αλλά να προλάβουν να ολοκληρώσουν τον έλεγχο και να κοινοποιήσουν εγκαίρως τις πράξεις καταλογισμού φόρων και προστίμων.
Mε την απόφαση του ΣτΕ κρίθηκαν αντισυνταγματικές οι διατάξεις του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας που παρέτειναν από πενταετή σε δεκαετή ή ακόμη και σε εικοσαετή την προθεσμία παραγραφής του δικαιώματος του Δημοσίου να επιβάλει φόρους και πρόστιμα σε υποθέσεις ποινικά κολάσιμης φοροδιαφυγής των ετών 2012-2017.
Ετσι, για μία σειρά φακέλων επανέρχεται στο προσκήνιο ο βασικός κανόνας της πενταετίας, στενεύοντας τα χρονικά περιθώρια για τον φοροελεγκτικό μηχανισμό. Οι ελεγκτικές υπηρεσίες ετοιμάζουν ήδη λίστες με τις υποθέσεις, δίνοντας προτεραιότητα σε εκείνες που βρίσκονται πιο κοντά στην παραγραφή και παρουσιάζουν μεγαλύτερο φορολογικό ενδιαφέρον.
Ποιοι φάκελοι ανοίγουν
Στην κορυφή της λίστας έχουν μπει οι φορολογικές υποθέσεις για τις οποίες ο χρόνος παραγραφής τελειώνει στις 31 Δεκεμβρίου 2026 και ο έλεγχος δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Στο «ραντάρ» των φοροελεγκτών της ΑΑΔΕ βρίσκονται τώρα φάκελοι φοροδιαφυγής αλλά και υποθέσεις φορολογίας εισοδήματος, ΦΠΑ και φορολογίας κεφαλαίου, ανάλογα με το φορολογικό έτος και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περίπτωσης.
Η πενταετία υπολογίζεται από το τέλος του έτους μέσα στο οποίο έληγε η προθεσμία υποβολής της φορολογικής δήλωσης. Ετσι, για τα εισοδήματα του 2020, οι δηλώσεις των οποίων υποβλήθηκαν το 2021, η βασική πενταετής προθεσμία συμπληρώνεται στις 31 Δεκεμβρίου 2026. Αντίστοιχα, για υποθέσεις φορολογίας εισοδήματος του 2019 στις οποίες υποβλήθηκε αρχική ή τροποποιητική δήλωση μέσα στο 2025 και συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις, η προθεσμία μπορεί να παραταθεί έως το τέλος του 2026. Ανάλογοι κανόνες εφαρμόζονται για τον ΦΠΑ και τη φορολογία κεφαλαίου, ενώ νέα στοιχεία που έφθασαν στη φορολογική διοίκηση κατά το τελευταίο έτος της αρχικής πενταετίας μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να μεταφέρουν την καταληκτική ημερομηνία έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Τι αλλάζει μετά την απόφαση του ΣτΕ
Η απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου περιορίζει τη δυνατότητα της φορολογικής διοίκησης να κρατά ανοιχτές για μεγάλο χρονικό διάστημα συγκεκριμένες υποθέσεις φοροδιαφυγής μέσω των επίμαχων προθεσμιών των 20 και 10 ετών. Στις περιπτώσεις που καλύπτονται από την απόφαση επανέρχεται ο βασικός κανόνας της πενταετούς παραγραφής.
Μεταξύ των φορολογικών υποθέσεων στις οποίες επικεντρώνονται οι ελεγκτικές υπηρεσίες, καθώς η προθεσμία παραγραφής ολοκληρώνεται στο τέλος του 2026, περιλαμβάνονται:
Υποθέσεις εισοδήματος και ΦΠΑ για τις οποίες οι δηλώσεις υποβλήθηκαν το 2021 και συμπληρώνουν την κυρίαρχη πενταετία στο τέλος του 2026.
Υποθέσεις για τις οποίες υποβλήθηκε αρχική ή τροποποιητική δήλωση εντός του 2025, μεταθέτοντας νόμιμα την παραγραφή στο τέλος του 2026.
Φάκελοι φορολογίας εισοδήματος για τους οποίους δεν είχαν υποβληθεί εμπρόθεσμα δηλώσεις, αλλά κατατέθηκαν εκπρόθεσμα μέσα στο 2024.
Οι ελεγκτές ιεραρχούν τις υποθέσεις βάσει κινδύνου και επικεντρώνονται κυρίως σε όσες εμφανίζουν σοβαρές αναντιστοιχίες που προκύπτουν από τις ηλεκτρονικές διασταυρώσεις καθώς και μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ δηλωθέντων εισοδημάτων και τραπεζικών ή άλλων συναλλαγών.