Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρακολουθούν κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο τις εξελίξεις στις ΗΠΑ και τα αποτελέσματα των χθεσινών ενδιάμεσων εκλογών. Ενας λαβωμένος Τραμπ θα είναι πιο επιθετικός, πιο αποδυναμωμένος ή και τα δύο απέναντι στις διεθνείς κρίσεις;
Τα σενάρια είναι πολλά και διαφορετικά και οι ξένες πρωτεύουσες βρίσκονται σε συναγερμό, κάνοντας τους δικούς τους υπολογισμούς για τις διμερείς σχέσεις αλλά και τις διεθνείς συμμαχίες και τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να διαμορφωθούν στο εξής.
ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ
Η Ευρώπη δεν πρέπει να περιμένει σημαντικές αλλαγές στη διατλαντική πολιτική των ΗΠΑ μετά τις ενδιάμεσες εκλογές, προειδοποιούν ειδικοί. Στην πραγματικότητα, ο Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να απομακρυνθεί ακόμα περισσότερο από την Ευρώπη εάν οι Ρεπουμπλικανοί, δεν τα πάνε καλά, σύμφωνα με τον Φιλ Γκόρντον, πρώην βοηθό υπουργό Εξωτερικών για τις Ευρωπαϊκές Υποθέσεις επί προεδρίας Ομπάμα. «Ακόμα και εάν οι Δημοκρατικοί καταλάβουν και τα δύο Σώματα μπορεί να ασκήσει βέτο σε νομοσχέδια», προσθέτει.
Στο «Politico», αναλυτές εκφράζουν έντονους φόβους ότι ο αμερικανός πρόεδρος θα μπορούσε να «ξεσπάσει» στην Ευρώπη και να στοχοποιήσει άμεσα το ΝΑΤΟ σε περίπτωση εκλογικής αποτυχίας. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ανησυχούν ότι ένας πολιτικά «πιεσμένος» Τραμπ ίσως επιδιώξει να μειώσει πιο γρήγορα την αμερικανική παρουσία στην Ευρώπη ή να χρησιμοποιήσει τη στρατιωτική ευρωπαϊκή ασφάλεια ως διαπραγματευτικό χαρτί σε μια ευρύτερη συμφωνία με τη Ρωσία.
Μια εξέλιξη που δημιουργούσε άμεσο κίνδυνο για τη σταθερότητα της περιοχής, αναγκάζοντας τα κράτη – μέλη του ΝΑΤΟ να αναλάβουν άμεσα ένα δυσβάσταχτο αμυντικό βάρος. Επίσης, χωρίς τον πλήρη έλεγχο του Κογκρέσου, η κυβέρνηση Τραμπ μπορεί να επιλέξει μια πιο επιθετική στάση στον τομέα του εμπορίου και των δασμών, βλέποντας την Ευρωπαϊκή Ενωση όχι ως σύμμαχο, αλλά ως οικονομικό ανταγωνιστή, εντείνοντας την απομονωτική πολιτική του «Πρώτα η Αμερική».
ΚΙΕΒΟ
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι και ο Βλαντίμιρ Πούτιν θα αντιμετωπίσουν έναν διαφορετικό Ντόναλντ Τραμπ εάν ο πρόεδρος των ΗΠΑ βγει αποδυναμωμένος από τις εκλογές. Αφού ο Τραμπ και ο Πούτιν κατέληξαν σε συμφωνία για τις προμήθειες ρωσικού ντίζελ στις ΗΠΑ, το Κρεμλίνο πιθανόν να αναζητήσει τρόπους για την περαιτέρω χαλάρωση των αμερικανικών κυρώσεων κατά της Ρωσίας, με στόχο να πειστεί ο Τραμπ ότι οι ΗΠΑ και η Ρωσία μπορούν να συνεργαστούν χωρίς πρώτα να τερματισθεί ο πόλεμος στην Ουκρανία.
Η «Wall Street Journal» αναφέρει ότι οι ειδικοί απεσταλμένοι Κούσνερ και Γουίτκοφ προωθούν σχέδιο να επαναλάβει η Ρωσία τις πωλήσεις φυσικού αερίου στην Ευρώπη μέσω αμερικανού μεσολαβητή. Ο Ζελένσκι, που ελπίζει το νέο Κογκρέσο να είναι πιο φιλικό προς το Κίεβο, δήλωσε πως η Μόσχα «καθυστέρησε τις διαπραγματεύσεις ώστε να περάσουν οι εκλογές και να δουν τι θα συμβεί στη συνέχεια και με ποιον θα διαπραγματευτούν». Λίγοι πιστεύουν ότι ένας αποδυναμωμένος Τραμπ θα φανεί πιο υποστηρικτικός προς την Ουκρανία, αν και αυτό μπορεί να μειώσει την επιρροή του για να πιέσει τον Ζελένσκι να αποδεχτεί μια συμφωνία. Αυτό είναι πιθανό να ενθαρρύνει τον Πούτιν να εντείνει τις επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές της Ουκρανίας για να προσπαθήσει να αναγκάσει το Κίεβο να συνθηκολογήσει.
ΤΕΧΕΡΑΝΗ
Οι αμερικανικές δυνάμεις επιτέθηκαν το βράδυ της Δευτέρας στο νησί Κεσμ του Ιράν, στην τελευταία μια σειράς περιορισμένων επιθέσεων που η Ουάσιγκτον πραγματοποιεί χωρίς να ανακοινώνει τις τελευταίες εβδομάδες, την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ διατυμπάνιζε την πιθανότητα μιας διπλωματικής συμφωνίας.
Ο πόλεμος στο Ιράν οδήγησε στην αύξηση των τιμών της ενέργειας διεθνώς αλλά και στις ΗΠΑ – και αυτό φαίνεται να πληρώνει ο αμερικανός πρόεδρος τώρα. Η Ουάσιγκτον θα συνεχίσει να ισορροπεί ανάμεσα στα σενάρια ενός γενικευμένου πολέμου και μιας απρόσμενης διπλωματικής συμφωνίας. Παρά τις πρόσφατες απειλές του για ένα «συντριπτικό πλήγμα» κατά του Ιράν, μια ήττα ίσως αλλάξει τις ισορροπίες.
Αν οι Δημοκρατικοί κερδίσουν, ο Τραμπ θα βρεθεί υπό έντονη εσωτερική πολιτική πίεση, γεγονός που μπορεί να τον ωθήσει να αποφύγει μια νέα δαπανηρή στρατιωτική σύρραξη στη Μέση Ανατολή. Σε ένα τέτοιο σενάριο, ο Λευκός Οίκος ενδέχεται να επιλέξει τον δρόμο του συμβιβασμού, εξετάζοντας μια ενδιάμεση διπλωματική συμφωνία μέσω διαμεσολαβητών, που θα προέβλεπε την άρση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών με αντάλλαγμα το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Ωστόσο, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος ένας πολιτικά λαβωμένος πρόεδρος να επιλέξει την ακριβώς αντίθετη οδό: να χρησιμοποιήσει μια επιθετική εξωτερική πολιτική για να αποσπάσει την προσοχή από την εσωτερική ήττα, πυροδοτώντας έναν νέο κύκλο εχθροπραξιών με το Ιράν.
ΠΕΚΙΝΟ
Η ευαίσθητη «στρατηγική σταθερότητα» που επιχειρεί να οικοδομήσει ο Ντόναλντ Τραμπ με την κινεζική ηγεσία αναμένεται να κλυδωνιστεί από μια ήττα των Ρεπουμπλικανών, κάνοντας πολύ πιο ευμετάβλητες τις διμερείς σχέσεις των δύο μεγάλων δυνάμεων. Μια απώλεια του ελέγχου του Κογκρέσου θα ανατρέψει τους σχεδιασμούς του αμερικανού προέδρου και θα τον κάνει να δείχνει ιδιαίτερα αποδυναμωμένος στην κρίσιμη συνάντησή του στο περιθώριο της Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας – Ειρηνικού (APEC) στις 18 και 19 Νοεμβρίου στο Σενζέν της Κίνας με τον κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ. Παρών θα είναι και ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν.
Εάν οι Δημοκρατικοί κερδίσουν την πλειοψηφία, εκτιμάται ότι θα ασκήσουν έντονη νομοθετική πίεση για μία ακόμη πιο επιθετική στάση απέναντι στη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου. Αυτό μεταφράζεται σε πιέσεις για αυστηρότερες τεχνολογικές κυρώσεις κατά κινεζικών κολοσσών, καθώς και για αυξημένες αμερικανικές πωλήσεις όπλων προς την Ταϊβάν. Η πολιτική αποδυνάμωση του Τραμπ στο εσωτερικό ενδέχεται να περιορίσει τους ελιγμούς του Τραμπ στο διεθνές εμπόριο, καθιστώντας δυσκολότερη τη διαπραγμάτευση μεγάλων διμερών συμφωνιών. Σε κάθε περίπτωση, η απώλεια του Κογκρέσου θα υποχρεώσει τον Τραμπ να ισορροπήσει ανάμεσα στην επιθυμία του για «μεγάλες συμφωνίες» και σε ένα εχθρικό νομοθετικό σώμα που θα απαιτεί άκαμπτη γραμμή έναντι της Κίνας.
ΑΒΑΝΑ
Η κυβέρνηση της Κούβας παρακολουθεί με ενδιαφέρον τις εκλογικές εξελίξεις, καθώς ελπίζει πως μια ήττα των Ρεπουμπλικανών μπορεί να ανατρέψει τη στρατηγική «μέγιστης πίεσης» του προέδρου Τραμπ έναντι της Αβάνας, δίνοντας στο νησί μια πολιτική ανάσα.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει υιοθετήσει μια εξαιρετικά επιθετική στάση, έχοντας επιβάλει σκληρό ενεργειακό αποκλεισμό στην Κούβα και απειλώντας ανοιχτά με στρατιωτική δράση με στόχο την ανατροπή του προέδρου Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ. Στο πλαίσιο αυτό, η Αβάνα εφαρμόζει μια στάση «σκόπιμης κωλυσιεργίας», ποντάροντας ανοιχτά στο ότι η επικράτηση των Δημοκρατικών στο Κογκρέσο θα «δέσει τα χέρια» του Τραμπ. Με ήττα των Ρεπουμπλικανών, το νέο Κογκρέσο αναμένεται να ασκήσει έντονο κοινοβουλευτικό έλεγχο και να μπλοκάρει τη χρηματοδότηση για περαιτέρω κλιμάκωση ή μονομερείς στρατιωτικές πρωτοβουλίες στην Καραϊβική.
Αυτό θα υποχρεώσει τον Λευκό Οίκο να εγκαταλείψει το τελεσίγραφο για άμεση αλλαγή καθεστώτος και να στραφεί, έστω και απρόθυμα, προς τη διπλωματική οδό και τη διαπραγμάτευση περιορισμένων εμπορικών ή ανθρωπιστικών συμφωνιών.