Η νέα κινηματογραφική υπερπαραγωγή «The Odyssey» του Κρίστοφερ Νόλαν άνοιξε ξανά στην Τουρκία μια συζήτηση που ξεπερνά κατά πολύ τον κινηματογράφο.
Αν και η ταινία αφηγείται το ταξίδι της επιστροφής του Οδυσσέα μετά τον Τρωικό Πόλεμο, η επιλογή του σκηνοθέτη να μην πραγματοποιήσει γυρίσματα στην περιοχή της αρχαίας Τροίας, στη σημερινή επαρχία Τσανάκαλε, προκάλεσε αντιδράσεις στον τουρκικό δημόσιο διάλογο.
Ωστόσο, πίσω από αυτή την πολιτιστική συζήτηση βρίσκεται μια πολύ βαθύτερη ιστορική αφήγηση: η πεποίθηση ότι οι Τούρκοι αποτελούν τους συμβολικούς κληρονόμους των Τρώων.
Το θέμα αναλύει εκτενώς ο Τούρκος δημοσιογράφος Ragıp Soylu σε άρθρο του στο ενημερωτικό δελτίο Ragip Soylu’s Newsletter, παρουσιάζοντας μια ιστορική διαδρομή που συνδέει την οθωμανική και τη σύγχρονη τουρκική εθνική ταυτότητα με την Τροία.
Σύμφωνα με μια ευρέως διαδεδομένη αφήγηση στην Τουρκία, ο ιδρυτής της σύγχρονης Τουρκικής Δημοκρατίας, Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, μετά τη νίκη επί του ελληνικού στρατού στη μάχη του Ντουμλουπινάρ το 1922, φέρεται να δήλωσε στους επιτελείς του: «Τώρα εκδικήθηκα τον Έκτορα».
Η φράση αυτή, αν και δεν επιβεβαιώνεται από επίσημα κρατικά αρχεία, έχει αποκτήσει σχεδόν μυθικές διαστάσεις στην τουρκική ιστοριογραφία και χρησιμοποιείται ως συμβολισμός της συνέχειας ανάμεσα στους Τρώες και τους σύγχρονους Τούρκους.
Ο Τούρκος ακαδημαϊκός Ναΐμ Μπαμπουρόγλου υποστηρίζει ότι ο Ατατούρκ έβλεπε έντονους παραλληλισμούς ανάμεσα στον Τρωικό Πόλεμο και στη μάχη της Καλλίπολης το 1915. Όπως επισημαίνει, και στις δύο περιπτώσεις οι επιτιθέμενοι προέρχονταν από τη Δύση και επιχείρησαν να καταλάβουν τη στρατηγική περιοχή των Δαρδανελλίων.
Μάλιστα, ένα από τα βρετανικά θωρηκτά που συμμετείχαν στην εκστρατεία έφερε το όνομα «Agamemnon», γεγονός που χρησιμοποιείται συχνά ως συμβολική σύνδεση με την Ιλιάδα.
Η ταύτιση, όμως, δεν περιορίζεται στον Ατατούρκ. Σύμφωνα με τον ιστορικό Ερχάν Αφιοντζού, στενό συνομιλητή του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και συγγραφέα του βιβλίου Η Εκδίκηση της Τροίας, η θεωρία ότι οι Τούρκοι κατάγονται από τους Τρώες εμφανίζεται ήδη σε μεσαιωνικά ευρωπαϊκά χρονικά.
Κατά την Αναγέννηση, αρκετοί Ιταλοί ουμανιστές παρουσίαζαν ακόμη και την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τον Μωάμεθ Β΄ ως ιστορική εκδίκηση των Τρώων απέναντι στους Έλληνες για την καταστροφή της Τροίας.
Ο Βρετανός ιστορικός Terence Spencer, στο κλασικό πλέον δοκίμιό του «Turks and Trojans in the Renaissance», καταγράφει ότι κατά τον 15ο και 16ο αιώνα η αντίληψη αυτή ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένη στην Ευρώπη.
Η λατινική ονομασία των Τρώων, Teucri, διευκόλυνε γλωσσικά τη σύνδεσή τους με τους Turci (Τούρκους), ενώ ακόμη και ο καρδινάλιος Ισίδωρος αποκαλούσε τον Μωάμεθ Β΄ «πρίγκιπα των Τρώων».
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η μαρτυρία του βυζαντινού ιστορικού Κριτόβουλου, σύμφωνα με την οποία ο Μωάμεθ ο Πορθητής επισκέφθηκε τα ερείπια της Τροίας μετά την κατάκτηση της Λέσβου το 1462.
Εκεί φέρεται να δήλωσε ότι ο Θεός τον είχε διατηρήσει στη ζωή για να εκδικηθεί όσους κατέστρεψαν την Τροία, υποστηρίζοντας ότι οι Οθωμανοί είχαν πάρει εκδίκηση από τους απογόνους των αρχαίων Ελλήνων για τα δεινά που υπέστησαν οι λαοί της Ασίας.
Παρά το γεγονός ότι η σύγχρονη ιστορική έρευνα δεν αποδέχεται καμία πραγματική εθνολογική συνέχεια ανάμεσα στους αρχαίους Τρώες και τους Τούρκους, η συγκεκριμένη αφήγηση εξακολουθεί να κατέχει σημαντική θέση στην τουρκική ιστορική συνείδηση.
Πρόκειται περισσότερο για έναν πολιτικό και πολιτισμικό μύθο, ο οποίος χρησιμοποιήθηκε διαχρονικά για να ενισχύσει την εικόνα της Τουρκίας ως φυσικής κληρονόμου της Μικράς Ασίας και να προσδώσει ιστορικό βάθος στην εθνική της ταυτότητα…
Πηγή: Ragıp Soylu, The Turks who avenged Troy, Ragip Soylu’s Newsletter, 22 Ιουλίου 2026.