Είναι θέμα τιμής για την Γερμανία: Ποσό-μαμούθ για τον εκσυγχρονισμό των σιδηροδρόμων – «Σαπίζουν από την εποχή του Κάιζερ!»

Μεταξύ των ανεπίσημων φράσεων που έχουν μείνει στην ιστορία είναι αυτή που θέλει ένα κράτος, στο οποίο τα τρένα δεν είναι συνεπή, να θεωρείται «αποτυχημένο». Αν και η διατύπωση εμπεριέχει στοιχεία υπερβολής, αγγίζει μια εξαιρετικά ευαίσθητη χορδή για τους Γερμανούς πολίτες, οι οποίοι βλέπουν τα τελευταία χρόνια να καταρρέει οτιδήποτε θεωρούσαν κάποτε στέρεο.

Οι σιδηρόδρομοι της χώρας, που κάποτε αποτελούσαν παγκόσμιο σύμβολο ακρίβειας, έχουν περιέλθει σε μια βαθιά «υπαρξιακή κρίση». Οι ανυπόφορες καθυστερήσεις και οι ακυρώσεις έχουν εξοργίσει μια κοινωνία ήδη πιεσμένη από την απώλεια αγοραστικής δύναμης, αναγκάζοντας την κυβέρνηση του Φρίντριχ Μερτς να ξεκινήσει μια πρωτοφανή σιδηροδρομική επανάσταση, η οποία χρηματοδοτείται με ένα αστρονομικό ποσό ύψους 100 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Η καθημερινότητα των επιβατών στις γερμανικές αποβάθρες έχει μετατραπεί σε δοκιμασία βιβλικών διαστάσεων. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση επιβατών που ξεκίνησαν ένα απόγευμα Μαΐου για τη διαδρομή από το Αμβούργο προς το Ντίσελντορφ. Η κανονική διάρκεια του ταξιδιού είναι τέσσερις ώρες και μερικά λεπτά. Ωστόσο, λόγω διαδοχικών ακυρώσεων, συνωστισμού στα επόμενα δρομολόγια και νέων καθυστερήσεων το επόμενο πρωί, η διαδρομή μετατράπηκε σε έναν Γολγοθά 23 ωρών.

Τα επίσημα στατιστικά στοιχεία επιβεβαιώνουν την κατάρρευση:

Οι ρίζες του προβλήματος εντοπίζονται στις αρχές της δεκαετίας του 2000, όταν η Γερμανία, προκειμένου να προετοιμάσει την κρατική εταιρεία Deutsche Bahn για μια υποθετική ιδιωτικοποίηση και είσοδο στο χρηματιστήριο (που τελικά δεν έγινε ποτέ), περιέκοψε δραστικά τις δαπάνες συντήρησης. Προτεραιότητα δόθηκε σε φαραωνικά έργα με τεράστιες καθυστερήσεις και υπερβάσεις κόστους, όπως ο πολύπαθος σιδηροδρομικός κόμβος της Στουτγάρδης.

Η κατάσταση επιδεινώθηκε το 2009 με την εγγραφή του «φρένου χρέους» στο γερμανικό Σύνταγμα, το οποίο γέννησε τον όρο kaputtsparen (τη φθορά ή καταστροφή μιας υποδομής εξαιτίας της υπερβολικής και εμμονικής αποταμίευσης).

Η πολιτική αφύπνιση: Η κατάσταση έφτασε σε τέτοιο τέλμα, ώστε ο υπουργός Μεταφορών, Πάτρικ Σνάιντερ, προειδοποίησε ανοιχτά ότι αν οι πολίτες χάσουν την εμπιστοσύνη τους στην ικανότητα του κράτους να παρέχει βασικές υπηρεσίες, κινδυνεύει η ίδια η σταθερότητα της δημοκρατίας.

Το «Μαμούθ» της αναγέννησης και το αναγκαίο χάος

Προκειμένου να αναστρέψει την κατάσταση, η κυβέρνηση Μερτς προχώρησε πέρυσι σε παράκαμψη των συνταγματικών περιορισμών, εξασφαλίζοντας πιστώσεις ύψους 500 δισεκατομμυρίων ευρώ για τα επόμενα 12 έτη, με κύριους αποδέκτες τον στρατό και τους σιδηροδρόμους. Για την περίοδο 2025-2029, το άμεσο πλάνο προβλέπει τη διοχέτευση 107 δισεκατομμυρίων ευρώ. Παράλληλα, η νέα διευθύνουσα σύμβουλος της Deutsche Bahn, Έβελιν Πάλα, ανέλαβε να «ξηλώσει» τη γραφειοκρατία.

Η στρατηγική ανακαίνισης έχει αλλάξει ριζικά. Αντί για μικρές, σημειακές επισκευές που κρατούσαν τις γραμμές ανοιχτές αλλά διαιούσαν το πρόβλημα, πλέον αποφασίζεται το πλήρες κλείσιμο κεντρικών αρτηριών για μήνες. Στο Βούπερταλ, το γιγαντιαίο ειδικό τρένο ανακατασκευής «Mammoth» (Μαμούθ) αντικαθιστά δύο χιλιόμετρα γραμμής ανά βάρδια, επιτυγχάνοντας τετραπλάσια ταχύτητα από τις παραδοσιακές μεθόδους.

Το τίμημα για τους επιβάτες βραχυπρόθεσμα είναι βαρύ. Μόνο το 2026 οι εργασίες στο δίκτυο θα φτάσουν τις 28.000. Ζωτικές αρτηρίες που συνδέουν την Κολωνία με την πυκνοκατοικημένη κοιλάδα του Ρουρ θα παραμείνουν κλειστές, αναγκάζοντας 55.000 καθημερινούς επιβάτες να μετακινούνται με λεωφορεία.

Ωστόσο, ο στόχος είναι εντυπωσιακός: Έως το τέλος του 2026, η Deutsche Bahn θα έχει ανακατασκευάσει 900 χιλιόμετρα γραμμών μέσα σε δύο χρόνια. Το νούμερο αυτό αντιστοιχεί στο μισό της συνολικής νέας σιδηροδρομικής δικτύωσης που κατασκευάστηκε σε ολόκληρη τη Δυτική και Ανατολική Γερμανία από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου (1945) μέχρι σήμερα, ανοίγοντας τον δρόμο για την οριστική επιστροφή της γερμανικής ακρίβειας από το 2029.