Ακούγεται παράξενο, αλλά, επί της ουσίας, η επίσκεψη του Αντόνιο Γκουτέρες στην Κύπρο δεν αρχίζει ούτε στην Κύπρο ούτε τη Δευτέρα, οπότε και αναμένεται να φτάσει στο νησί ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ.
Η επίσκεψη Γκουτέρες αρχίζει με όσα συζητούνται αυτές τις ώρες στην Αγκυρα ανάμεσα στην προσωπική απεσταλμένη του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, Μαρία Ανχελα Ολγκίν, και τον τούρκο υπουργό Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν. Κι αυτό γιατί σε αυτές τις κρίσιμες επαφές θα τεθούν επί τάπητος οι θέσεις των πλευρών, η ατζέντα του Αντόνιο Γκουτέρες και το πιθανό επόμενο στάδιο.
Πιο απλά ειπωμένο, η όποια κίνηση Γκουτέρες κατά ή μετά το ταξίδι στην Κύπρο θα κριθεί στην πράξη προτού ο γ.γ. του ΟΗΕ φτάσει. Εάν η Τουρκία συνεχίσει στην ίδια, εντελώς εκτός του συμφωνημένου πλαισίου γραμμή, τότε ο Αντόνιο Γκουτέρες δεν θα προχωρήσει σε καμία πρωτοβουλία ή, εάν κρίνουμε από το παρελθόν και τη στάση των Ηνωμένων Εθνών, ενδέχεται να μπει σε μια διαδικασία χαλάρωσης της λογικής παραμονής στο πλαίσιο, κάτι που η Λευκωσία δεν πρόκειται να αποδεχθεί.
Ωστόσο, με το πρόσημο θετικό, όπως άλλωστε το έχει προσδιορίσει και η ίδια η Λευκωσία, και πάντα υπό την προϋπόθεση συνεργασίας της Αγκυρας, η Κυπριακή Δημοκρατία είναι έτοιμη να κάνει ό,τι μπορεί για να βοηθήσει τον γενικό γραμματέα στην προσπάθειά του, έχοντας ξεκαθαρίσει ότι τα δύο κράτη είναι non-starter, όπως είναι και η επανεκκίνηση των συνομιλιών από παρόμοιες αποσχιστικές ή κρυφίως αποσχιστικές θέσεις.
Ο πρόεδρος Χριστοδουλίδης συγκαλεί Εθνικό Συμβούλιο για διαβούλευση πριν από την επίσκεψη, ξεκαθαρίζοντας παράλληλα ότι ο ΟΗΕ δεν έχει αποστείλει προσχέδιο λύσης. Η Λευκωσία επιδιώκει συμφωνία επί της διαδικασίας και της ουσίας, στη συμφωνημένη βάση, η οποία άλλωστε δεν επιδέχεται ερμηνεία – όχι διαπραγμάτευση ενός αιφνιδιαστικού σχεδίου.
Ο Αντόνιο Γκουτέρες θα βρίσκεται στην Κύπρο από τις 27 έως τις 29 Ιουλίου, στην πρώτη επίσκεψη γενικού γραμματέα του ΟΗΕ στο νησί μετά τον Μπαν Κι Μουν, το 2010. Δεν έρχεται μόνος. Θα τον συνοδεύουν η Ρόζμαρι Ντι Κάρλο, αρμόδια για τις πολιτικές και ειρηνευτικές υποθέσεις, ο επικεφαλής των ειρηνευτικών επιχειρήσεων, Ζαν-Πιερ Λακρουά, και η Μαρία Ανχελα Ολγκίν. Η σύνθεση της αποστολής και το πυκνό πρόγραμμα δείχνουν ότι δεν πρόκειται για εθιμοτυπική κάθοδο.
ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ
Θα έχει χωριστές συναντήσεις με τον Νίκο Χριστοδουλίδη και τον τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν, ιδιωτικό δείπνο με τους δύο ηγέτες και, ακολούθως, κοινή συνάντηση στις 29 Ιουλίου, μετά την οποία θα μιλήσει δημοσίως.
Ο Τουφάν Ερχιουρμάν, σε αντίθεση με τον προκάτοχό του, Ερσίν Τατάρ, δηλώνει έτοιμος να συζητήσει διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία. Απαιτεί, όμως, διαδικασία περιορισμένη χρονικά, αποδοχή της πολιτικής ισότητας, διατήρηση των προηγούμενων συγκλίσεων και εγγυήσεις ότι μία νέα αποτυχία δεν θα επιστρέψει απλώς τους Τουρκοκυπρίους στο σημερινό καθεστώς. Ο ίδιος τονίζει ότι κινείται σε πλήρη συντονισμό με την Τουρκία, της οποίας η επίσημη θέση υπέρ δύο κρατών δεν έχει μεταβληθεί. Αυτό αποτελεί μια εξόχως προβληματική αντίφαση, με τις υποψίες ότι ο στόχος είναι η μετακίνηση της ελληνοκυπριακής πλευράς προς τις θέσεις Ερχιουρμάν, ως «συμβιβαστικής» προσέγγισης και ως «παραχώρησης» της Αγκυρας, να μη μοιάζουν, αν μη τι άλλο, καθόλου παράλογες.
Με δεδομένη τη βολιδοσκόπηση που προηγήθηκε, υπάρχουν πολλά σενάρια για ενδεχόμενες προτάσεις ή, ηπιότερα ειπωμένο, ιδέες, τα οποία κυκλοφορούν τόσο στον ελληνοκυπριακό όσο και στον τουρκοκυπριακό Τύπο. Η αριστερή «Yeni Düzen», η εφημερίδα του κόμματος του Ερχιουρμάν, περιέγραψε μια προσέγγιση τριών σταδίων: μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, συμφωνία στη μεθοδολογία και, κατόπιν, ουσιαστικές διαπραγματεύσεις. Σε δεύτερο δημοσίευμά της υποστήριξε ότι σε μελλοντική διάσκεψη 5+1 μπορεί να τεθεί μια «Στρατηγική Πολιτική Συμφωνία», με διετές ή τριετές χρονοδιάγραμμα και μέτρα υψηλού αντίκτυπου. Πρόκειται, όμως, για πληροφορίες που δεν έχουν επιβεβαιωθεί από τον ΟΗΕ ή τη Λευκωσία.
Οσο για το πολυσυζητημένο στα ΜΜΕ σενάριο νατοϊκού μηχανισμού ασφαλείας, ενδέχεται να χρησιμοποιήθηκε ως διερευνητική ιδέα για την αντικατάσταση των εγγυήσεων του 1960. Δεν επιβεβαιώθηκε ως πρόταση του ΟΗΕ, δεν τέθηκε επισήμως στις πλευρές, δεν συζητήθηκε στην πρόσφατη σύνοδο του ΝΑΤΟ, ούτε παρασκηνιακά, και, μέχρι στιγμής, δεν αποτελεί μέρος της ατζέντας της επίσκεψης Γκουτέρες.
Δεν θα πρέπει, λοιπόν, κανείς να αναμένει κάτι θεαματικό από την πρώτη ανάγνωση του αποτελέσματος. Η δεύτερη, όμως, λίγο-πολύ θα παραπέμπει σε κάτι που διαφοροποιεί αυτές τις επαφές από όσες προηγήθηκαν. Κι αυτό είναι το συμπέρασμα στο οποίο θα πρέπει να καταλήξει ο γ.γ. του ΟΗΕ.
Ενα νέο ναυάγιο θα οδηγήσει το Κυπριακό σε τέλμα, ενόψει και του τέλους της θητείας Γκουτέρες, η οποία, ας μην ξεχνάμε, «ξεκίνησε» με το Κραν Μοντανά και το θεαματικό εκείνο ναυάγιο. Ο Γκουτέρες το είχε ανακοινώσει στις 3.15 τα ξημερώματα, ενώπιον των εξαντλημένων δημοσιογράφων, με την αλησμόνητη εκείνη φράση: «Εύχομαι ό,τι καλύτερο στους Κυπρίους».