Η «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν αποτελεί αναμφίβολα μία από τις πιο φιλόδοξες κινηματογραφικές παραγωγές των τελευταίων ετών. Η σκηνοθεσία, η φωτογραφία και οι ερμηνείες εντυπωσιάζουν, όμως για πολλούς θεατές και μελετητές του Ομήρου γεννάται ένα βασικό ερώτημα: πρόκειται πραγματικά για την «Οδύσσεια» ή για μια ελεύθερη περιπέτεια εμπνευσμένη από αυτή;
Το μεγαλύτερο σημείο διαφωνίας είναι η σχεδόν πλήρης απουσία της θεϊκής παρουσίας. Στο ομηρικό έπος οι θεοί δεν είναι δευτερεύοντες χαρακτήρες. Η Αθηνά καθοδηγεί και προστατεύει τον Οδυσσέα, ο Ποσειδώνας γίνεται ο μεγάλος αντίπαλός του, ο Δίας καθορίζει την τελική έκβαση, ενώ ο Ερμής παρεμβαίνει σε κρίσιμες στιγμές. Χωρίς αυτούς, η ιστορία αλλάζει ριζικά.
Ο ίδιος ο Νόλαν εξήγησε ότι δεν ήθελε να παρουσιάσει τους θεούς ως ανθρωπόμορφες υπάρξεις που κινούν τα νήματα της ιστορίας. Προτίμησε να τους αντιμετωπίσει ως δυνάμεις της φύσης ή ως στοιχεία της αντίληψης των ανθρώπων της εποχής. Πρόκειται για μια συνειδητή σκηνοθετική επιλογή, η οποία όμως απομακρύνει το έργο από το πνεύμα του Ομήρου.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία της κριτικής. Στην «Οδύσσεια» οι θεοί δεν έχουν μόνο αφηγηματικό ρόλο. Είναι και σύμβολα. Η Αθηνά εκφράζει τη σοφία και τη στρατηγική. Ο Ποσειδώνας συμβολίζει τις ανεξέλεγκτες δυνάμεις της φύσης και τα εμπόδια που δεν μπορεί να ελέγξει ο άνθρωπος. Ο Δίας αντιπροσωπεύει την κοσμική δικαιοσύνη και την τελική αποκατάσταση της τάξης.
Έτσι, το έργο του Ομήρου λειτουργεί σε δύο επίπεδα. Από τη μία είναι η συναρπαστική περιπέτεια της επιστροφής ενός ήρωα στην πατρίδα του. Από την άλλη είναι ένα φιλοσοφικό έπος για τη σχέση του ανθρώπου με τη μοίρα, τους θεούς, την ηθική και την ίδια τη ζωή.
Όταν αυτή η διάσταση περιορίζεται, η ιστορία παραμένει εντυπωσιακή ως κινηματογραφική περιπέτεια, αλλά χάνει ένα σημαντικό μέρος του βάθους της. Ο Οδυσσέας δεν είναι πλέον ο άνθρωπος που παλεύει ανάμεσα στη θεϊκή εύνοια και την οργή των θεών· γίνεται κυρίως ένας ήρωας που αγωνίζεται απέναντι στις δυσκολίες της ζωής.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η ταινία είναι κακή. Σημαίνει όμως ότι όσοι γνωρίζουν το ομηρικό έπος δύσκολα θα τη θεωρήσουν πιστή μεταφορά του. Είναι περισσότερο μια προσωπική κινηματογραφική ανάγνωση του Νόλαν παρά η «Οδύσσεια» όπως την αφηγήθηκε ο Όμηρος.
Ίσως, τελικά, αυτή να είναι και η μεγαλύτερη διαφορά: ο Όμηρος έγραψε ένα έργο που εξακολουθεί να διαβάζεται σχεδόν τρεις χιλιάδες χρόνια αργότερα όχι μόνο για τις περιπέτειές του, αλλά και για τα διαχρονικά νοήματά του. Όταν αυτά τα στοιχεία υποχωρούν, απομένει μια καλοφτιαγμένη επική περιπέτεια – αλλά όχι ολόκληρη η «Οδύσσεια».
The post Γιατί η «Οδύσσεια» του Νόλαν είναι απλώς μια επική περιπέτεια και τίποτα άλλο appeared first on trikalaidees.gr | Τρίκαλα ΙΔΕΕΣ.