Μυστηριώδεις διαρρήξεις, μετακινημένα αντικείμενα και, σε μία περίπτωση, περιττώματα στην τουαλέτα. Περίπου 20 Φινλανδοί βουλευτές έχουν καταγγείλει το τελευταίο διάστημα περιστατικά εισβολής στις κατοικίες τους, με έναν από αυτούς να βρίσκει ακόμη και περιττώματα στην τουαλέτα του.
Πίσω από τα περιστατικά αυτά ορισμένοι Φινλανδοί πολιτικοί βλέπουν μια ασυνήθιστη επιχείρηση εκφοβισμού, την οποία αποδίδουν στη Ρωσία και στις υπηρεσίες πληροφοριών της.
Ο Μπεν Ζισκόβιτς, βετεράνος βουλευτής του κυβερνώντος κεντροδεξιού Κόμματος Εθνικού Συνασπισμού, εκτιμά ότι οι διαρρήξεις ενδέχεται να αποτελούν μέρος μιας οργανωμένης προσπάθειας να σταλεί ένα μήνυμα στους Φινλανδούς πολιτικούς.
«Είναι ένας τρόπος για τις ρωσικές υπηρεσίες πληροφοριών να δείξουν ότι οι άνθρωποι παρακολουθούνται, ένας τρόπος να δημιουργήσουν σύγχυση ή ανησυχία», δήλωσε, σύμφωνα με την Telegraph.
Η «υπογραφή» στις τουαλέτες
Η συγκεκριμένη πρακτική δεν είναι άγνωστη στις υπηρεσίες πληροφοριών. Οι λεγόμενες «εισβολές σε κατοικίες» έχουν χρησιμοποιηθεί επί δεκαετίες ως μέσο εκφοβισμού και ψυχολογικής πίεσης.
Σε ανάλογες επιχειρήσεις, πράκτορες φέρεται να εισέρχονταν σε σπίτια στόχων, μετακινούσαν προσωπικά αντικείμενα, άνοιγαν παράθυρα ή ενεργοποιούσαν συναγερμούς. Στόχος δεν ήταν απαραίτητα η κλοπή, αλλά να γίνει αντιληπτό από το θύμα ότι κάποιος είχε μπει στον προσωπικό του χώρο.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, έχουν καταγραφεί ακόμη πιο αλλόκοτες πρακτικές: Ρώσοι πράκτορες έχουν κατηγορηθεί ότι χρησιμοποιούσαν τις τουαλέτες διπλωματών και δημοσιογράφων, αφήνοντας πίσω τους ένα ιδιαίτερα προσωπικό «σημάδι» της παρουσίας τους.
Από τη βαλίτσα Αμερικανού αξιωματούχου στο διαμέρισμα δημοσιογράφου
Μία από τις πιο χαρακτηριστικές υποθέσεις έγινε γνωστή το 2023, όταν η Wall Street Journal αποκάλυψε ότι πράκτορας της ρωσικής FSB φέρεται να είχε αφοδεύσει στη βαλίτσα ανώτερου Αμερικανού αξιωματούχου κατά την επίσκεψή του στη Ρωσία.
Ανάλογη εμπειρία έχει περιγράψει και η πρώην ανταποκρίτρια του BBC στη Ρωσία, Σάρα Ρέινσφορντ. Στα απομνημονεύματά της αναφέρει ότι πράκτορες είχαν εισέλθει στο διαμέρισμά της και είχαν αφήσει περιττώματα στις τουαλέτες, σε μια προσπάθεια να της καταστήσουν σαφές ότι είχαν βρεθεί εκεί.
Ο δημοσιογράφος του Guardian Λουκ Χάρντινγκ έχει επίσης υποστηρίξει ότι πράκτορες της FSB εισέρχονταν επανειλημμένα στο διαμέρισμά του στη Μόσχα. Σε μία περίπτωση, σύμφωνα με την αφήγησή του, άφησαν πίσω τους ένα εγχειρίδιο σεξ, λίγο πριν από την απέλασή του από τη Ρωσία το 2011.
Η παλιά σοβιετική μέθοδος
Η τακτική δεν αποτελεί νέα επινόηση. Οι αμερικανικές αρχές είχαν καταγγείλει ήδη από τη δεκαετία του 2010 ότι παρόμοιες μέθοδοι, που ανάγονται στη σοβιετική εποχή, χρησιμοποιούνταν ξανά εναντίον Αμερικανών διπλωματών στη Ρωσία.
Σκασμένα ελαστικά αυτοκινήτων, μυστηριώδεις διαρρήξεις, ανοιχτά παράθυρα και μετακινημένα προσωπικά αντικείμενα ήταν μεταξύ των πρακτικών που είχαν αναφερθεί.
Ο Μάικλ ΜακΦολ, πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στη Ρωσία, είχε δηλώσει τότε ότι αισθανόταν πως παρακολουθούνταν σχεδόν παντού, ενώ είχε καταγγείλει παραβίαση του ηλεκτρονικού του ταχυδρομείου και υποκλοπές στις τηλεφωνικές του επικοινωνίες.
Από την KGB στη σύγχρονη Ρωσία
Οι ρίζες αυτών των μεθόδων φτάνουν στον Ψυχρό Πόλεμο. Σύμφωνα με τον Λουκ Χάρντινγκ στο βιβλίο του Mafia State, η KGB είχε αναπτύξει μια σειρά από λεγόμενες «ψυχολογικές επιχειρήσεις», εμπνευσμένες εν μέρει από τις πρακτικές της ανατολικογερμανικής Στάζι.
Στόχος ήταν να δημιουργηθεί στο θύμα η αίσθηση ότι κάτι δεν πήγαινε καλά, χωρίς να μπορεί να εντοπίσει την πηγή της απειλής.
Πράκτορες μπορούσαν να αφαιρούν φωτογραφίες από τους τοίχους, να αντικαθιστούν ένα είδος τσαγιού με άλλο ή να μετακινούν αντικείμενα μέσα στο σπίτι. Σε μια ιδιαίτερα ακραία περίπτωση, είχε σταλεί ακόμη και ένας δονητής στη σύζυγο ενός στόχου.
Η πίεση ήταν τέτοια ώστε, σύμφωνα με τον Χάρντινγκ, ορισμένα από τα θύματα υπέστησαν σοβαρή ψυχολογική κατάρρευση, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις οδηγήθηκαν ακόμη και στην αυτοκτονία.
Το νέο μέτωπο στη Φινλανδία
Εάν οι υποψίες των Φινλανδών πολιτικών επιβεβαιωθούν, θα πρόκειται για μια νέα εφαρμογή μιας παλιάς μεθόδου σε μια χώρα που έχει βρεθεί στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης με τη Μόσχα.
Η Φινλανδία εντάχθηκε στο ΝΑΤΟ τον Απρίλιο του 2023, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, προκαλώντας την έντονη αντίδραση της Μόσχας.
Τα περιστατικά με τις διαρρήξεις και τα παράξενα «μηνύματα» μέσα στα σπίτια των Φινλανδών βουλευτών εξετάζονται πλέον υπό αυτό το πρίσμα, χωρίς πάντως να έχει αποδειχθεί ότι πίσω από αυτά βρίσκεται η Ρωσία.
Αυτό που προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία είναι ακριβώς η φύση των περιστατικών: όχι η κλοπή, αλλά το μήνυμα ότι κάποιος μπορεί να μπει στο σπίτι σου, να κινηθεί στον προσωπικό σου χώρο και να φύγει αφήνοντας πίσω του ένα σημάδι.