Από τον Στάρμερ στον Μπέρναμ: Πώς αλλάζει πρωθυπουργό η Βρετανία χωρίς προσφυγή στις κάλπες

Ο Άντι Μπέρναμ αναλαμβάνει τα ηνία της Βρετανίας μετά την παραίτηση του Κιρ Στάρμερ, την οποία υπέβαλε στον βασιλιά Κάρολο στις 20 Ιουλίου. Με το μήνυμα «Είμαι έτοιμος να ηγηθώ και να χτίσω πάνω στα θεμέλια που έθεσε ο Κιρ Στάρμερ», ο Μπέρναμ ανέλαβε επίσημα την ηγεσία των Εργατικών στις 17 Ιουλίου και ετοιμάζεται να διαδεχθεί τον Στάρμερ στον πρωθυπουργικό θώκο. Το ερώτημα που τίθεται είναι πώς μπορεί να γίνει πρωθυπουργός χωρίς εκλογές.

Σύμφωνα με το Associated Press, καθώς οι Εργατικοί διαθέτουν την κοινοβουλευτική πλειοψηφία, ο ηγέτης τους αναλαμβάνει αυτομάτως και την πρωθυπουργία του Ηνωμένου Βασιλείου.

Η κοινοβουλευτική δημοκρατία της χώρας επιτρέπει στα κυβερνώντα κόμματα να αλλάζουν ηγέτες κατά τη διάρκεια της θητείας τους, χωρίς να απαιτούνται γενικές εκλογές. Έτσι, οι επόμενες εθνικές κάλπες δεν είναι απαραίτητο να διεξαχθούν πριν από το 2029.

Οι πρωθυπουργοί μπορούν να αντικαθίστανται όταν παραιτούνται από την ηγεσία του κόμματός τους ή απομακρύνονται έπειτα από ψήφο δυσπιστίας. Στην περίπτωση του Στάρμερ, εκείνος εξαναγκάστηκε σε παραίτηση στις 22 Ιουνίου, ύστερα από μόλις δύο χρόνια στην εξουσία.

Οι αλλεπάλληλες ήττες των Εργατικών στις τοπικές εκλογές του Μαΐου προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις εντός του κόμματος, με πολλούς βουλευτές να ζητούν την αποχώρησή του. Όταν ο Μπέρναμ —που είχε ισχυρή υποστήριξη στο εσωτερικό του κόμματος— κέρδισε τις έκτακτες εκλογές για μία κοινοβουλευτική έδρα, ο Στάρμερ υπέκυψε στις πιέσεις και παραιτήθηκε.

Η παραίτηση αυτή πυροδότησε την αυτόματη διαδικασία εκλογής νέου ηγέτη. Σύμφωνα με τους κανόνες των Εργατικών, ένας βουλευτής μπορεί να αμφισβητήσει την ηγεσία εφόσον συγκεντρώσει την υποστήριξη του ενός πέμπτου των μελών του κόμματος στη Βουλή των Κοινοτήτων. Εκτός από τον Μπέρναμ, κανένας άλλος υποψήφιος δεν κατάφερε να φτάσει αυτό το όριο.

Ο έβδομος πρωθυπουργός σε μια δεκαετία πολιτικών αναταράξεων

Η εναλλαγή στην πρωθυπουργία δεν αποτελεί σπάνιο φαινόμενο στη Βρετανία. Τα τελευταία δέκα χρόνια, τέσσερις από τους έξι πρωθυπουργούς ανέλαβαν καθήκοντα μέσω εσωκομματικών διαδικασιών και όχι μέσω γενικών εκλογών.

Η Τερέζα Μέι και ο Μπόρις Τζόνσον βρέθηκαν στο τιμόνι της χώρας αφού εξελέγησαν ηγέτες των Συντηρητικών, όταν οι προκάτοχοί τους αποχώρησαν στα μέσα της θητείας τους. Όταν ο Τζόνσον παραιτήθηκε το 2022, η Λιζ Τρας τον διαδέχθηκε ύστερα από εσωκομματικές εκλογές· λίγες εβδομάδες αργότερα, μετά τη δική της παραίτηση, τη θέση ανέλαβε ο Ρίσι Σούνακ.

Ο Μπέρναμ γίνεται έτσι ο έβδομος πρωθυπουργός μέσα σε μια ταραγμένη δεκαετία για την πολιτική ζωή του Ηνωμένου Βασιλείου, που έχει σημαδευτεί από διαδοχικές αλλαγές ηγεσίας.

Η τελετουργία της μεταβίβασης της εξουσίας

Η διαδικασία αλλαγής πρωθυπουργού στη Βρετανία ακολουθεί συγκεκριμένο τελετουργικό. Ο απερχόμενος πρωθυπουργός απευθύνει αποχαιρετιστήριο λόγο στο κοινό και στη συνέχεια μεταβαίνει στα Ανάκτορα του Μπάκιγχαμ για να υποβάλει επισήμως την παραίτησή του στον βασιλιά.

Ακολούθως, ο διάδοχος καλείται στο παλάτι, όπου ο Κάρολος του ζητά να σχηματίσει κυβέρνηση. Η ιδιωτική αυτή τελετή, γνωστή ως «Kissing Hands», αποτελεί παράδοση αιώνων.

Μόλις ο Μπέρναμ αποχωρήσει από το παλάτι, θα γίνει το 59ο πρόσωπο που αναλαμβάνει το αξίωμα του Βρετανού πρωθυπουργού. Έπειτα, θα μεταβεί στην επίσημη κατοικία του στη Ντάουνινγκ Στριτ 10, όπου αναμένεται να κάνει την πρώτη του δήλωση ως εν ενεργεία πρωθυπουργός.