Οι Vovan και Lexus αποτελέι ένα δίδυμο Ρώσων φαρσέρ οι οποίοι περισσότερο από μία δεκαετία καταφέρνει να παγιδεύει κορυφαίους αξιωματούχους, όπως πρωθυποθργούς και αρχηγούς κρατών. Το όνομά του επαναλήθε πρόσφατα στο προσκήνιο, καθώς, όπως έγινε γνωστό την Παρασκευή (3/7), κατάφεραν να παραπλανήσουν τον σύμβουλο Εθνικής Ασφάλειας του πρωθυπουργού, Θάνο Ντόκο. Το γεγονός, που καταγράφηκε σε βίντεο και προκάλεσε έντονο ενδιαφέρον, αναζωπυρώνει τη συζήτηση για τις μεθόδους και τα κίνητρα των γωνστών.
Το δίδυμο που «παγιδεύει» ηγέτες
Οι Lexus και Vovan, γνωστοί για τις τολμηρές τηλεφωνικές τους φάρσες, έχουν εξελιχθεί στους πιο διάσημους φαρσέρ της Ρωσίας, προκαλώντας διεθνή αίσθηση με τις ενέργειές τους. Πίσω από το αμφιλεγόμενο δίδυμο είναι οι Αλεξέι Στολιαρόφ και Βλαντίμιρ Κουζνετσόφ, η οποίοι έχουν «παγιδεύσει» προσωπικότητες όπως ο Έλτον Τζον και ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ενώ επικριτές υποστηρίζουν ότι οι δραστηριότητές τους συνδέονται με τις ρωσικές υπηρεσίες ασφαλείας.
Το δίδυμο είχε προκαλέσει ξανά διεθνές ενδιαφέρον όταν φέρεται να έπεισε τη Νατζέντα Σαβτσένκο, Ουκρανή που δικαζόταν στη Ρωσία για τη δολοφονία δύο Ρώσων δημοσιογράφων, να σταματήσει την απεργία πείνας της. Μέσω πλαστής επιστολής και τηλεφωνημάτων, κατάφεραν να πείσουν τον δικηγόρο της, Μαρκ Φέιγκιν, ότι ο πρόεδρος της Ουκρανίας Πέτρο Ποροσένκο της ζητούσε προσωπικά να τερματίσει την απεργία.
Η αποκάλυψη της φάρσας προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Ο Φέιγκιν, εμφανώς εξοργισμένος, κατηγόρησε τους φαρσέρ ότι εργάζονται για το Κρεμλίνο και τις ρωσικές μυστικές υπηρεσίες, δηλώνοντας πως θα κινηθεί νομικά εναντίον τους. Οι ίδιοι αρνούνται κάθε κατηγορία, υποστηρίζοντας ότι ενεργούν ανεξάρτητα. «Εργαζόμαστε για τον εαυτό μας, για κανέναν άλλον», δήλωσε ο Στολιαρόφ σε συνέντευξη στη Μόσχα, ενώ ο Κουζνετσόφ πρόσθεσε ότι επιλέγουν μόνο θέματα που τους ενδιαφέρουν προσωπικά.
Η φάρσα στον Έλτον Τζον και η διεθνής δημοσιότητα
Η πρώτη μεγάλη διεθνής επιτυχία των δύο φαρσέρ ήρθε όταν τηλεφώνησαν στον Έλτον Τζον, προσποιούμενοι τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Ο γνωστός καλλιτέχνης, επικριτής των ρωσικών νόμων για την «γκέι προπαγάνδα», πίστεψε ότι μιλούσε με τον Ρώσο πρόεδρο και εξέφρασε δημόσια τη συγκίνησή του. Στην πραγματικότητα, ο Στολιαρόφ υποδυόταν τον Πούτιν και ο Κουζνετσόφ τον εκπρόσωπο του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ.
Μετά την ανάρτηση του Τζον στο Instagram, το Κρεμλίνο διέψευσε την επικοινωνία. Η αποκάλυψη προκάλεσε διεθνή θόρυβο, ενώ λίγο αργότερα πραγματοποιήθηκε πραγματική τηλεφωνική συνομιλία του Πούτιν με τον καλλιτέχνη. Όπως σχολίασε ο Στολιαρόφ, «αν δεν είχαμε καλέσει εμείς, ο πραγματικός Πούτιν δεν θα τον είχε πάρει ποτέ».
Από τον Ερντογάν έως τον Λουκασένκο
Οι φαρσέρ υποστηρίζουν ότι κατάφεραν να επικοινωνήσουν και με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, προσποιούμενοι τον Ποροσένκο και τον τότε Ουκρανό πρωθυπουργό Αρσένι Γιατσενιούκ. Κατά τη διάρκεια της συνομιλίας, ο Τούρκος ηγέτης φέρεται να δήλωσε ότι δεν θα απολογηθεί στη Ρωσία για την κατάρριψη ρωσικού μαχητικού. Αν και πηγή από το περιβάλλον του Ερντογάν αρνήθηκε την αυθεντικότητα της κλήσης, οι φαρσέρ επιμένουν ότι μίλησαν μαζί του.
Το 2014, είχαν επίσης τηλεφωνήσει στον πρόεδρο της Λευκορωσίας Αλεξάντρ Λουκασένκο, παριστάνοντας τον γιο του έκπτωτου Ουκρανού προέδρου Βίκτορ Γιανουκόβιτς, ζητώντας του να προσφέρει καταφύγιο στην οικογένεια Γιανουκόβιτς – κάτι στο οποίο εκείνος είχε συμφωνήσει.
Κατηγορίες και «εσωτερική λογοκρισία»
Η ευκολία με την οποία φαίνεται να προσεγγίζουν ηγέτες κρατών έχει ενισχύσει τις υποψίες ότι διαθέτουν στήριξη από τις ρωσικές αρχές. Οι ίδιοι το έχουν αρνηθεί, υποστηρίζοντας ότι χρησιμοποιούν πολλαπλές τηλεφωνικές γραμμές, κάρτες SIM και ένα δίκτυο εθελοντών για να οργανώνουν τις φάρσες τους.
Παραδέχονται ωστόσο ότι εφαρμόζουν «εσωτερική λογοκρισία» σχετικά με τους στόχους τους. «Δεν θα κάναμε ποτέ φάρσα στον Πούτιν. Δεν θέλουμε να βλάψουμε τη χώρα μας», δηλώνουν, υπογραμμίζοντας ότι αποφεύγουν ενέργειες που θα μπορούσαν να θεωρηθούν επιζήμιες για τη Ρωσία.
Τα επόμενα χρόνια, οι στόχοι τους έγιναν ακόμη πιο φιλόδοξοι. Το 2020 εξαπάτησαν τον πρίγκιπα Χάρι, προσποιούμενοι ότι είναι η ακτιβίστρια Γκρέτα Τούνμπεργκ και ο πατέρας της. Κατά τη συνομιλία, ο πρώην δούκας του Σάσεξ μίλησε για το Brexit, τον Ντόναλντ Τραμπ, την κλιματική αλλαγή και την αποχώρησή του από τα βασιλικά καθήκοντα, με τα αποσπάσματα να κάνουν τον γύρο του κόσμου.
Την ίδια περίοδο, παγίδευσαν και τη συγγραφέα Τζ. Κ. Ρόουλινγκ, εμφανιζόμενοι ως ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Η συνομιλία αφορούσε τον πόλεμο στην Ουκρανία και την απομάκρυνση έργων Ρώσων δημιουργών από δυτικά ιδρύματα, με το σχετικό βίντεο να αξιοποιείται εκτενώς από ρωσικά μέσα ενημέρωσης.
Στον κατάλογο των θυμάτων τους περιλαμβάνονται ακόμη ο τότε πρωθυπουργός του Καναδά Τζάστιν Τριντό, η τότε αντιπρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Κάμαλα Χάρις και ο γερουσιαστής Μπέρνι Σάντερς. Οι δύο Ρώσοι χρησιμοποιούν διαφορετικές ψεύτικες ταυτότητες ανάλογα με τον στόχο, ενώ οι συνομιλίες τους δημοσιοποιούνται επιλεκτικά, ενισχύοντας συγκεκριμένα πολιτικά αφηγήματα.