Η γαλλική κρατική σιδηροδρομική εταιρεία SNCF ετοιμάζεται να εισέλθει δυναμικά στην ιταλική αγορά τρένων υψηλής ταχύτητας από το 2028, επενδύοντας περισσότερα από 800 εκατομμύρια ευρώ και φιλοδοξώντας να αμφισβητήσει την κυριαρχία των δύο σημερινών εταιρειών, της Trenitalia και της ιδιωτικής Italo. Το σχέδιο προβλέπει λιγότερα δρομολόγια, αλλά με μεγαλύτερη μεταφορική ικανότητα και σημαντικά χαμηλότερες τιμές εισιτηρίων.
Η διευθύνουσα σύμβουλος της SNCF Voyages Italia, Καρολίν Σαμπρόλ, περιγράφει μια διαφορετική επιχειρηματική στρατηγική, η οποία βασίζεται στην αξιοποίηση 15 υπερσύγχρονων τρένων TGV νέας γενιάς, διώροφων και χωρητικότητας περίπου 660 επιβατών το καθένα. Η γαλλική εταιρεία επιδιώκει να καταστεί ο τρίτος μεγάλος παίκτης της ιταλικής αγοράς, προσφέροντας μια εναλλακτική πρόταση απέναντι στο υφιστάμενο μοντέλο των πολύ συχνών δρομολογίων.
Το επενδυτικό σχέδιο αφορά δύο βασικούς σιδηροδρομικούς άξονες, τη σύνδεση Τορίνο–Βενετία και τη γραμμή που ενώνει το Τορίνο με τη Ρώμη και τη Νάπολη, μέσω του Μιλάνου. Σε πλήρη ανάπτυξη προβλέπονται 13 καθημερινά δρομολόγια μετ’ επιστροφής, ενώ ο μακροπρόθεσμος στόχος είναι η μεταφορά 10 εκατομμυρίων επιβατών, σημαντικό μέρος των οποίων εκτιμάται ότι θα προέλθει από πολίτες που σήμερα δεν χρησιμοποιούν συστηματικά τα τρένα υψηλής ταχύτητας.
Η σημαντικότερη παράμετρος του γαλλικού σχεδίου αφορά την τιμολογιακή πολιτική. Σύμφωνα με τη Σαμπρόλ, η SNCF επιδιώκει να προσφέρει εισιτήρια τουλάχιστον 20% φθηνότερα από τη χαμηλότερη διαθέσιμη προσφορά των ανταγωνιστών της. Πρόκειται για μια επιθετική στρατηγική με στόχο όχι μόνο την απόσπαση μεριδίου αγοράς, αλλά και την προσέλκυση νέων ταξιδιωτών.
Η επικεφαλής της γαλλικής εταιρείας υποστηρίζει ότι το σημερινό σύστημα των δύο ανταγωνιστών παρουσιάζει περιορισμούς, καθώς οι προσφορές τους παραμένουν σε μεγάλο βαθμό παρόμοιες. Κατά την εκτίμησή της, η παρουσία τρίτου παρόχου θα μπορούσε να ενισχύσει τον ανταγωνισμό και να οδηγήσει σε αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των σιδηροδρομικών υποδομών.
Ωστόσο, η είσοδος της SNCF δεν είναι χωρίς εμπόδια. Το ιταλικό δίκτυο υψηλής ταχύτητας αντιμετωπίζει ήδη προβλήματα συμφόρησης και καθυστερήσεων, ενώ η κατανομή των διαθέσιμων διαδρομών αποτελεί κρίσιμο ζήτημα. Η γαλλική εταιρεία έχει εξασφαλίσει συμφωνία-πλαίσιο για 18 από τις 26 διαδρομές που θεωρεί απαραίτητες για την πλήρη υλοποίηση του επιχειρηματικού της σχεδίου.
Η Σαμπρόλ επιμένει ότι η λύση δεν βρίσκεται απαραίτητα στην αύξηση της συχνότητας των δρομολογίων. Αντιθέτως, θεωρεί ότι μεγαλύτεροι συρμοί με περισσότερους επιβάτες μπορούν να περιορίσουν την πίεση στο δίκτυο, διατηρώντας παράλληλα υψηλή μεταφορική ικανότητα. Πρόκειται για μια προσέγγιση που ενδέχεται να απαιτήσει προσαρμογές και από τους υφιστάμενους παρόχους.
Το γαλλικό ενδιαφέρον αναπτύσσεται σε μια περίοδο μεγάλων επενδύσεων στις ιταλικές σιδηροδρομικές υποδομές, με σημαντική χρηματοδότηση και από το ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης. Παράλληλα, η SNCF επικαλείται το παράδειγμα της Γαλλίας, όπου η ιταλική Trenitalia έχει ήδη εισέλθει στην αγορά υψηλής ταχύτητας, αναπτύσσοντας ανταγωνιστικά δρομολόγια στη γραμμή Παρίσι–Λυών.
Η αντιστροφή των ρόλων αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την ευρωπαϊκή πολιτική μεταφορών. Η Ιταλία, που υπήρξε από τις πρώτες ευρωπαϊκές χώρες στις οποίες αναπτύχθηκε ουσιαστικός ανταγωνισμός στα τρένα υψηλής ταχύτητας, καλείται πλέον να διαχειριστεί την είσοδο ενός τρίτου μεγάλου παρόχου, με διαφορετικό επιχειρηματικό μοντέλο.
Για τη SNCF, το στοίχημα δεν περιορίζεται στην εμπορική επιτυχία μιας επένδυσης 800 εκατομμυρίων ευρώ. Αφορά και τη δυνατότητα διαμόρφωσης μιας νέας ισορροπίας στην ευρωπαϊκή σιδηροδρομική αγορά, όπου οι κρατικές εταιρείες ανταγωνίζονται πλέον η μία την άλλη πέρα από τα εθνικά τους σύνορα.
Το ερώτημα είναι κατά πόσο η μεγαλύτερη μεταφορική ικανότητα και τα φθηνότερα εισιτήρια μπορούν να συνδυαστούν με την αξιοπιστία των δρομολογίων σε ένα ήδη επιβαρυμένο δίκτυο. Η απάντηση θα κρίνει όχι μόνο την επιτυχία της γαλλικής εισόδου στην Ιταλία, αλλά και το κατά πόσο το συγκεκριμένο μοντέλο μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα για άλλες ευρωπαϊκές χώρες.