Σε ένα ιδιότυπο «παιχνίδι για δυνατούς λύτες» εξελίσσεται η προσπάθεια της κυβέρνησης να αντιμετωπίσει το οξύ στεγαστικό πρόβλημα, ρίχνοντας στη μάχη το πολυαναμενόμενο πρόγραμμα «Ανακαινίζω». Με προϋπολογισμό που αγγίζει τα 500 εκατομμύρια ευρώ, το οικονομικό επιτελείο ευελπιστεί να ανοίξει τις κλειστές πόρτες χιλιάδων διαμερισμάτων, αυξάνοντας την προσφορά στέγης στην αγορά. Ωστόσο, η πραγματικότητα αποδεικνύεται πολύ πιο περίπλοκη από τους αριθμούς στα χαρτιά.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, το υπουργείο Οικονομικών έχει εντοπίσει μια τεράστια «δεξαμενή» 400.000 ακινήτων σε όλη την επικράτεια, τα οποία εμφανίζουν μηδενική ή ελάχιστη κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος την τελευταία τριετία. Για να θεωρηθεί το πρόγραμμα απόλυτα επιτυχημένο και να απορροφηθούν πλήρως οι διαθέσιμοι πόροι, αρκεί να ενεργοποιηθεί μόλις το 5% με 6% αυτών των διαμερισμάτων. Κι όμως, αυτό το φαινομενικά μικρό ποσοστό κρύβει σημαντικά «αγκάθια».
Το βασικότερο πρόβλημα, όπως επισημαίνουν παράγοντες της αγοράς αλλά και πρόσφατη έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος, είναι ότι το κράτος επιχειρεί μια παρέμβαση χωρίς σαφή χαρτογράφηση. Τα ακίνητα αυτά παραμένουν κλειστά για μια σειρά από εντελώς διαφορετικούς λόγους, όπως από δικαστικές διαμάχες και συσσωρευμένα χρέη, μέχρι το δυσβάσταχτο κόστος επισκευής.
Καθώς ο ακριβής αριθμός των ακινήτων ανά κατηγορία παραμένει άγνωστος, τα οικονομικά κίνητρα και οι επιδοτήσεις δίνονται ουσιαστικά στα… τυφλά, με την ελπίδα ότι η αγορά θα ανταποκριθεί.
Οι 4 «συμπληγάδες» που κρατούν εγκλωβισμένους τους ιδιοκτήτες
Η δημοσιογραφική έρευνα δείχνει ότι μεγάλες κατηγορίες ιδιοκτητών αναμένεται να μείνουν εκτός κάδρου, περιορίζοντας δραστικά τον αριθμό των υποψηφίων.
Ποιοι είναι οι λόγοι;
- Πολυϊδιοκτησία
Λόγω της παλαιότητας του κτιριακού δυναμικού, εκατοντάδες χιλιάδες διαμερίσματα ανήκουν σήμερα σε τρεις, τέσσερις ή και περισσότερους κληρονόμους. Η έλλειψη συνεννόησης είναι ο κανόνας. Αν μάλιστα τεθεί ως απαράβατος όρος το να κατέχει ένας εξ αυτών τουλάχιστον το 51% της κυριότητας, τότε αυτά τα ακίνητα θα αποκλειστούν αυτόματα.
- Κόκκινα χρέη
Ιδιοκτήτες με ληξιπρόθεσμες οφειλές και υποθηκευμένη περιουσία βρίσκονται καθημερινά αντιμέτωποι με την απειλή του πλειστηριασμού. Για τους ανθρώπους αυτούς, η ανακαίνιση και η ενοικίαση αποτελούν δευτερεύουσα προτεραιότητα μπροστά στον κίνδυνο να χάσουν το ακίνητο.
- Tράπεζες και servicers
Τα χιλιάδες κλειστά ακίνητα που έχουν περάσει στα χέρια των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων εξαιρούνται εξ ορισμού, καθώς το πρόγραμμα απευθύνεται αποκλειστικά σε φυσικά πρόσωπα.
- Ο φόβος των «κακοπληρωτών»
Μια σημαντική μερίδα ιδιοκτητών προτιμά να κρατά το ακίνητό της κλειστό, φοβούμενη τις φθορές, τα απλήρωτα ενοίκια και την υψηλή φορολογία. Παρά τις κυβερνητικές εξαγγελίες για ευνοϊκότερη φορολογική κλίμακα, ταχύτερες εξώσεις και την έκδοση «πιστοποιητικού φερεγγυότητας» για τους ενοικιαστές, η αγορά χρειάζεται μήνες για να ανακτήσει την εμπιστοσύνη της.
Οικοδομικά υλικά στα ύψη
Ακόμη όμως και για όσους επιθυμούν να ενταχθούν, το οικονομικό ρίσκο παραμένει μεγάλο. Το ανώτατο όριο της κρατικής επιδότησης έχει οριστεί στα 300 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο. Με τις τιμές των οικοδομικών υλικών να βρίσκονται στα ύψη, το ποσό αυτό κρίνεται ανεπαρκές για μια ριζική ανακαίνιση. Αυτό σημαίνει ότι οι ιδιοκτήτες θα πρέπει να βάλουν βαθιά το χέρι στην τσέπη, καλύπτοντας τη διαφορά με δικά τους κεφάλαια.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η βασική επιδότηση θα κυμαίνεται από 70% έως 80% του προϋπολογισμού με βάση εισοδηματικά κριτήρια. Από εκεί και πέρα, το υπουργείο επιστρατεύει μια σειρά από «μπόνους» για να δελεάσει συγκεκριμένες ομάδες:
+5% για ακίνητα σε ορεινές και νησιωτικές περιοχές (όπου όμως το μεταφορικό κόστος των υλικών είναι διπλάσιο).
+5% για νέους ιδιοκτήτες έως 35 ετών.
+5% για τρίτεκνους, πολύτεκνους και άτομα με αναπηρία (ΑμεΑ).
Η εκπομπή των ΝΕΩΝ «FAQ» για το πρόγραμμα «Ανακαινίζω»
Όλες οι απαντήσεις για το «Ανακαινίζω» στο vidcast ΤΑ ΝΕΑ FAQ της Δευτέρας (11/5) με την δημοσιογράφο Εύη Σιμοπούλου και τον καλεσμένο της σημερινής εκπομπής Βασίλη Γκουντέλα.