Περισσότερα από είκοσι χρόνια μετά την απόσυρση του θρυλικού Concorde, η αεροπορική βιομηχανία βρίσκεται μπροστά σε μια νέα υπερηχητική εποχή. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αλλάζουν το ρυθμιστικό πλαίσιο για τις πτήσεις που θα εκτελούνται γρηγορότερα από την ταχύτητα του ήχου, η NASA δοκιμάζει ένα αεροσκάφος που υπόσχεται να εξαλείψει τον εκκωφαντικό ηχητικό κρότο, ενώ ιδιωτικές εταιρείες αναπτύσσουν επιβατικά αεροπλάνα που θα μπορούσαν να μειώσουν σχεδόν στο μισό τους σημερινούς χρόνους ταξιδιού.
Tο πέρασμα του Ατλαντικού
Εάν τα σχέδια αυτά υλοποιηθούν, μέσα στην επόμενη δεκαετία ταξίδια που σήμερα θεωρούνται εξαντλητικά θα γίνονται σε χρόνο-ρεκόρ. Μια πτήση Νέα Υόρκη – Λος Άντζελες θα μπορούσε να ολοκληρώνεται σε περίπου 3,5 ώρες, ενώ διαδρομές όπως Λονδίνο – Νέα Υόρκη ή ακόμη και Αθήνα – Νέα Υόρκη θα μπορούσαν να πραγματοποιούνται σε λιγότερο από πέντε ώρες, αλλάζοντας ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τα αεροπορικά ταξίδια μεγάλων αποστάσεων.
Το πρόβλημα που «σκότωσε» το Concorde
Το Concorde, που πέταξε από το 1976 έως το 2003, παραμένει μέχρι σήμερα το μοναδικό επιτυχημένο εμπορικό υπερηχητικό αεροσκάφος. Πετούσε με ταχύτητα άνω των 2.100 χιλιομέτρων την ώρα (Mach 2), δηλαδή περίπου διπλάσια από εκείνη των σημερινών επιβατικών αεροσκαφών.
Σπάνε τζάμια
Ωστόσο, το μεγαλύτερο μειονέκτημά του ήταν ο περίφημος sonic boom, ο ισχυρός ηχητικός κρότος που δημιουργείται όταν ένα αεροσκάφος ξεπερνά την ταχύτητα του ήχου. Στο έδαφος ακούγεται σαν έκρηξη, μπορεί να ταρακουνήσει κτίρια, να σπάσει τζάμια και να προκαλέσει έντονη ενόχληση στους κατοίκους.
Αυτός ήταν ο βασικός λόγος που οι υπερηχητικές πτήσεις πάνω από κατοικημένες περιοχές απαγορεύτηκαν στις ΗΠΑ ήδη από το 1973, περιορίζοντας το Concorde σχεδόν αποκλειστικά σε υπερατλαντικές διαδρομές.
Η μεγάλη αλλαγή
Πενήντα και πλέον χρόνια μετά, η αμερικανική Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (FAA) προτείνει την κατάργηση αυτής της απαγόρευσης. Αντί να εξετάζει μόνο την ταχύτητα του αεροσκάφους, σχεδιάζει να θεσπίσει όρια αποκλειστικά για τον θόρυβο που φτάνει στο έδαφος.
Φωτογραφία: Boom Supersonic
Η αλλαγή αυτή θεωρείται ιστορική, καθώς ανοίγει για πρώτη φορά τον δρόμο στην επιστροφή των εμπορικών υπερηχητικών πτήσεων πάνω από ξηρά.
Δύο διαφορετικές τεχνολογίες
Η μάχη για το νέο υπερηχητικό αεροπλάνο εξελίσσεται σε δύο μέτωπα.
Η αμερικανική εταιρεία Boom Supersonic αναπτύσσει το αεροσκάφος Overture, χωρητικότητας 60 έως 80 επιβατών. Το σχέδιό της βασίζεται σε μια τεχνική που ονομάζεται Mach Cutoff, σύμφωνα με την οποία το αεροσκάφος πετά σε συγκεκριμένο ύψος και ταχύτητα ώστε το ωστικό κύμα να ανακλάται στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας και να μην φτάνει ποτέ στο έδαφος.
Η NASA το κάνει αλλιώς
Παράλληλα, η NASA ακολουθεί εντελώς διαφορετική προσέγγιση. Το πειραματικό αεροσκάφος X-59 διαθέτει εξαιρετικά μακριά άτρακτο και ειδική αεροδυναμική σχεδίαση που δεν εξαλείφει το ωστικό κύμα, αλλά το διασπά σε πολύ ασθενέστερα κύματα.
Φωτογραφία: Lockheed Martin
Έτσι, αντί για έναν εκκωφαντικό κρότο, όσοι βρίσκονται στο έδαφος ακούνε έναν ήπιο ήχο, αντίστοιχο με το κλείσιμο μιας πόρτας αυτοκινήτου.
Οι πρώτες δοκιμές του X-59 έχουν ήδη πραγματοποιηθεί και τα επόμενα χρόνια η NASA θα πραγματοποιήσει πτήσεις πάνω από κατοικημένες περιοχές, ώστε να αξιολογηθεί πώς αντιδρούν οι πολίτες στους νέους, πολύ χαμηλότερους θορύβους.
Το τελευταίο μεγάλο εμπόδιο
Παρά την τεχνολογική πρόοδο, υπάρχει ακόμη ένας κρίσιμος παράγοντας: το κόστος.
Τα υπερηχητικά αεροσκάφη εξακολουθούν να καταναλώνουν σημαντικά περισσότερο καύσιμο από τα σημερινά επιβατικά τζετ. Σύμφωνα με τη Boom Supersonic, το Overture θα καταναλώνει έως και τρεις φορές περισσότερο καύσιμο, γεγονός που αυξάνει το λειτουργικό κόστος και δημιουργεί περιβαλλοντικές προκλήσεις.
Η εταιρεία υποστηρίζει ότι το αεροσκάφος θα χρησιμοποιεί αποκλειστικά βιώσιμα αεροπορικά καύσιμα (SAF), τα οποία μπορούν να μειώσουν σημαντικά τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Ωστόσο, η παγκόσμια παραγωγή αυτών των καυσίμων παραμένει ακόμη περιορισμένη και αντιστοιχεί σε λιγότερο από το 1% της συνολικής κατανάλωσης αεροπορικών καυσίμων.
Παρά τις δυσκολίες, οι ειδικοί συμφωνούν ότι η επιστροφή των υπερηχητικών πτήσεων δεν αποτελεί πλέον επιστημονική φαντασία. Αν οι νέες τεχνολογίες αποδείξουν ότι μπορούν να περιορίσουν τον θόρυβο και να καταστήσουν βιώσιμο το κόστος λειτουργίας, η επόμενη δεκαετία ενδέχεται να σηματοδοτήσει τη μεγαλύτερη επανάσταση στις αερομεταφορές μετά την εμφάνιση των αεριωθούμενων αεροσκαφών.