Η Ευρώπη στρέφεται εσπευσμένα σε εναλλακτικούς προμηθευτές καυσίμων αεροσκαφών, καθώς οι εισαγωγές από τη Μέση Ανατολή έχουν ουσιαστικά διακοπεί. Οι αναλυτές χαρακτηρίζουν την κατάσταση ως ένα «παγκόσμιο τεστ αντοχής» για τη βιομηχανία των αερομεταφορών, προειδοποιώντας ότι η ήπειρος πρέπει να «παλέψει για κάθε φορτίο» καυσίμου.
Η απώλεια των προμηθειών καυσίμου από τη Μέση Ανατολή, εξαιτίας του πολέμου με το Ιράν, έχει εξελιχθεί σε σοβαρό πρόβλημα εφοδιαστικής για την Ευρώπη, σύμφωνα με ανάλυση της Societe Generale.
Η μέση ημερήσια ζήτηση της Ευρώπης ανέρχεται σε περίπου 1,6 εκατ. βαρέλια καυσίμου την ημέρα, εκ των οποίων τα 1,1 εκατ. καλύπτονται από την εγχώρια παραγωγή. Τα υπόλοιπα 500.000 βαρέλια προέρχονται από εισαγωγές – το 75% των οποίων προερχόταν παραδοσιακά από τη Μέση Ανατολή, όπως σημειώνει η SocGen.
Η ροή αυτή σχεδόν σταμάτησε μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, έπειτα από την έναρξη της σύγκρουσης ΗΠΑ–Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου. Ο Benedict George, επικεφαλής τιμολόγησης προϊόντων Ευρώπης στην Argus, υπογράμμισε ότι αν και υπάρχουν διαθέσιμες ποσότητες καυσίμου, «είναι πολύ λιγότερες από όσες χρειάζονται για να αντικατασταθούν οι συνήθεις εισαγωγές από τον Περσικό Κόλπο».
«Μπορούμε να εισάγουμε περισσότερα από τις ΗΠΑ και τη Νιγηρία, αλλά πρέπει να παλέψουμε για κάθε φορτίο», δήλωσε στο CNBC. «Ανταγωνιζόμαστε τη Σιγκαπούρη, την Αυστραλία – και οι τιμές ανεβαίνουν συνεχώς».
Αναζήτηση εναλλακτικών πηγών
Πριν από τη σύγκρουση, περίπου 360.000 βαρέλια καυσίμου περνούσαν καθημερινά από τα Στενά του Ορμούζ, ποσότητα που αντιστοιχούσε στο 20% των παγκόσμιων θαλάσσιων ροών. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναδεικνύονται πλέον σε βασικό προμηθευτή για την Ευρώπη, καθώς οι εξαγωγές τους εκτοξεύθηκαν σε ιστορικό ρεκόρ 442.000 βαρελιών την ημέρα στις αρχές Απριλίου, σύμφωνα με τη SocGen.
Πριν από τον πόλεμο, η Ευρώπη λάμβανε από τις ΗΠΑ μεταξύ 30.000 και 60.000 βαρελιών ημερησίως. Πλέον, οι ποσότητες αυτές έχουν αυξηθεί στα 200.000 βαρέλια, ωστόσο παραμένει έλλειμμα περίπου 175.000 βαρελιών ημερησίως.
Οι αναλυτές της SocGen, υπό τον Mike Haigh, τόνισαν ότι η Ευρώπη θα χρειαστεί να «ανταγωνιστεί πιο σκληρά» για να διατηρήσει τα αποθέματα της θερινής περιόδου. Στις έξι μεγαλύτερες αγορές καυσίμου της ηπείρου —Ηνωμένο Βασίλειο, Γερμανία, Γαλλία, Ισπανία, Τουρκία και Ιταλία— η εγχώρια παραγωγή καλύπτει μόνο το 63% της συνολικής ζήτησης.
Η εξάρτηση από εισαγωγές διαφέρει σημαντικά: η Ισπανία είναι συνήθως καθαρός εξαγωγέας, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο καλύπτει περίπου το 65% των αναγκών του από το εξωτερικό. Ωστόσο, ακόμη και οι εξαγωγικές χώρες, όπως η Ολλανδία, δεν μένουν ανεπηρέαστες από την άνοδο των τιμών.
Προειδοποιήσεις για κρίση επάρκειας
Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας έχει ήδη προειδοποιήσει ότι η Ευρώπη θα μπορούσε να ξεμείνει από καύσιμα μέσα σε λίγες εβδομάδες. Οι αναλυτές της SocGen σημειώνουν ότι η αντιστάθμιση κινδύνου (hedging) ενδέχεται να μην επαρκεί, εάν υπάρξει φυσική έλλειψη καυσίμου. «Το να πληρώνεις περισσότερο είναι διαχειρίσιμο· το να μην έχεις καθόλου καύσιμο είναι υπαρξιακό», επισημαίνουν χαρακτηριστικά.
Ο George πρόσθεσε ότι, αν και δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος εξάντλησης, οι αεροπορικές εταιρείες θα πρέπει να ισορροπήσουν ανάμεσα στη διατήρηση του μεριδίου αγοράς και στην κάλυψη του κόστους. Η αύξηση της τιμής του καυσίμου μετακυλίεται στους επιβάτες μέσω υψηλότερων ναύλων, ωστόσο η έλλειψη καυσίμου θα οδηγούσε σε ακυρώσεις πτήσεων, κάτι πολύ πιο ανατρεπτικό για τη βιομηχανία.
Αντιδράσεις αεροπορικών εταιρειών
Η Lufthansa ακύρωσε περίπου 20.000 πτήσεις, εξοικονομώντας πάνω από 40.000 τόνους καυσίμου, αλλά δήλωσε ότι αναμένει «σε γενικές γραμμές σταθερό εφοδιασμό» για το καλοκαίρι. Η εταιρεία έχει προχωρήσει σε αντιστάθμιση περίπου 80% των αναγκών της για το 2026 και 40% για το 2027.
Εκπρόσωπος της IAG, ιδιοκτήτριας των British Airways, Aer Lingus και Iberia, ανέφερε ότι δεν υπάρχουν διακοπές στον εφοδιασμό, αλλά οι τιμές έχουν αυξηθεί σημαντικά. «Η ευελιξία από τις κυβερνήσεις, συμπεριλαμβανομένων ρυθμίσεων για τα slots, θα βοηθούσε τις εταιρείες να διατηρήσουν την αποδοτικότητά τους», σημείωσε.
Η EasyJet δήλωσε ότι «δεν υπάρχει καμία διακοπή στην προμήθεια καυσίμου» και πως οι πτήσεις συνεχίζονται κανονικά, χωρίς πρόσθετες επιβαρύνσεις στους επιβάτες.
Αντίθετα, η Air France–KLM προχώρησε σε αυξήσεις ναύλων έως και 100 ευρώ για τα υπερατλαντικά δρομολόγια και προσαρμογές στα προγράμματά της.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Wizz Air, József Váradi, δήλωσε ότι η εταιρεία θα αυξήσει το καλοκαιρινό της πρόγραμμα κατά 17% και ότι έχει ήδη εξασφαλίσει το 70% των καυσίμων της περιόδου μέσω αντιστάθμισης. Παρόλα αυτά, αναλυτές της Morningstar προειδοποιούν ότι η εταιρεία διαθέτει το χαμηλότερο περιθώριο προστασίας έναντι των αυξήσεων σε σχέση με άλλους ευρωπαϊκούς αερομεταφορείς, την ώρα που η Ryanair έχει καλύψει περίπου το 80% των αναγκών της.