Τους νέους κανόνες για τη χορήγηση αποδεικτικού φορολογικής ενημερότητας και βεβαίωσης οφειλής εξειδικεύει με εγκύκλιό της η ΑΑΔΕ μετά τις πρόσφατες αλλαγές στον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας.
Σύμφωνα με την εγκύκλιο:
1. Οφειλές σε αναστολή. Στις περιπτώσεις φορολογουμένων που έχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές άνω των 50.000 ευρώ, οι οποίες όμως έχουν τεθεί σε αναστολή είσπραξης είτε με δικαστική απόφαση είτε με απόφαση της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) και ο οφειλέτης θέλει να μεταβιβάσει ακίνητο, μέχρι τώρα εφαρμοζόταν παρακράτηση έως και 50% του τιμήματος της πώλησης, προκειμένου να εξασφαλιστεί η είσπραξη των οφειλών από το Δημόσιο. Με το νέο πλαίσιο, η ΑΑΔΕ δίνει τη δυνατότητα σημαντικής μείωσης του ποσοστού παρακράτησης, ακόμη και στο 5% του τιμήματος, υπό την προϋπόθεση ότι ο φορολογούμενος παρέχει επαρκείς εγγυήσεις ή εμπράγματες ασφάλειες για το υπόλοιπο ποσό της οφειλής. Η διασφάλιση μπορεί να λάβει τη μορφή εγγραφής πρώτης υποθήκης σε άλλο ακίνητο ελεύθερο βαρών ή άλλης αποδεκτής εγγύησης, ενώ για τον υπολογισμό της αξίας της εμπράγματης ασφάλειας η ΑΑΔΕ λαμβάνει υπόψη το 80% της αντικειμενικής αξίας του προσφερόμενου ακινήτου. Οσο μεγαλύτερη είναι η διασφάλιση που προσφέρει ο φορολογούμενος, τόσο μικρότερη μπορεί να είναι η παρακράτηση.
2. Τίμημα χαμηλότερο της αντικειμενικής αξίας. Στις περιπτώσεις όπου το τίμημα της μεταβίβασης είναι χαμηλότερο από την αντικειμενική αξία του ακινήτου, εφόσον η παρακράτηση που προκύπτει από το τίμημα δεν επαρκεί για την κάλυψη των οφειλών, ο υπολογισμός της παρακράτησης θα γίνεται με βάση την αντικειμενική αξία.
3. Στελέχη εταιρειών. Για τους αλληλεγγύως ευθυνομένους για τις οφειλές νομικών προσώπων, όπως είναι οι διαχειριστές, τα μέλη διοίκησης, οι πρόεδροι, διευθύνοντες σύμβουλοι ή μέτοχοι διαφοροποιείται η ευθύνη, ανάλογα με το ποσοστό συμμετοχής του προσώπου στην εταιρεία. Ειδικότερα, για όσους συμμετείχαν κατά τα δύο τελευταία έτη της θητείας τους με ποσοστό έως 5% σε μη εισηγμένες εταιρείες ή έως 0,5% σε εισηγμένες εταιρείες, προβλέπεται ευνοϊκότερο καθεστώς, καθώς οι τακτοποιημένες ληξιπρόθεσμες οφειλές του νομικού προσώπου δεν θα λαμβάνονται υπόψη για τον προσδιορισμό του ποσοστού παρακράτησης κατά τη μεταβίβαση ακινήτου από το αλληλεγγύως ευθυνόμενο φυσικό πρόσωπο.
Συνεπώς, οι μικρομέτοχοι ή πρόσωπα με περιορισμένη συμμετοχή στην εταιρεία απαλλάσσονται σε μεγάλο βαθμό από τις επιπτώσεις των εταιρικών χρεών κατά τις προσωπικές τους συναλλαγές. Αντίθετα, όταν το ποσοστό συμμετοχής υπερβαίνει τα ανωτέρω όρια, οι οφειλές της εταιρείας λαμβάνονται κανονικά υπόψη κατά την έκδοση αποδεικτικού ενημερότητας και στις περιπτώσεις αυτές, για ρυθμισμένες ληξιπρόθεσμες οφειλές μπορεί να επιβληθεί παρακράτηση από 7% έως και 70% επί του τιμήματος της μεταβίβασης. Για τον υπολογισμό του ποσοστού συμμετοχής λαμβάνονται υπόψη όχι μόνο οι άμεσες συμμετοχές του προσώπου αλλά και οι συμμετοχές συζύγου, μέρους συμφώνου συμβίωσης και συγγενών πρώτου και δεύτερου βαθμού, με στόχο την αποτροπή καταστρατηγήσεων μέσω τεχνητού κατακερματισμού μετοχικών ποσοστών μεταξύ συγγενικών προσώπων. Ακόμη, στις περιπτώσεις αλληλεγγύως ευθυνόμενων προσώπων με μικρή συμμετοχή σε εταιρείες, ορισμένες κατηγορίες οφειλών δεν θα εμφανίζονται στη βεβαίωση οφειλής, εκτός αν το ζητήσει ρητά ο ίδιος ο φορολογούμενος.
4. Πληρωμές από το Δημόσιο. Για την έκδοση αποδεικτικού ενημερότητας για την είσπραξη χρημάτων από φορείς του Δημοσίου και τους συμψηφισμούς απαιτήσεων, προβλέπεται ότι οι μη ληξιπρόθεσμες οφειλές δεν λαμβάνονται υπόψη για τον προσδιορισμό του ποσοστού παρακράτησης κατά την πληρωμή χρημάτων από το Δημόσιο. Ωστόσο προβλέπεται η δυνατότητα συμψηφισμού χρεών και απαιτήσεων. Στην περίπτωση που ο δικαιούχος της απαίτησης κατά του (εν στενή έννοια) Δημοσίου έχει ατομικές βεβαιωμένες οφειλές (ληξιπρόθεσμες και μη) προς το Δημόσιο, ανεξαρτήτως ύψους, το ποσοστό παρακράτησης επί της είσπραξης είναι υποχρεωτικά 100% και έως το ύψος των βεβαιωμένων προς το Δημόσιο οφειλών του δικαιούχου, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις του συμψηφισμού. Στις ατομικές οφειλές συμπεριλαμβάνονται και οι οφειλές αποβιωσάντων οφειλετών, για τις οποίες ο δικαιούχος της απαίτησης έχει ευθύνη καταβολής ως κληρονόμος κατά το ποσοστό της κληρονομικής του μερίδας, καθώς και οφειλές του από φόρο εισοδήματος που έχουν βεβαιωθεί στον ΑΦΜ της ή του συζύγου. Εάν ο δικαιούχος της απαίτησης κατά του (εν στενή έννοια) Δημοσίου έχει βεβαιωμένες οφειλές προς το Δημόσιο ως αλληλεγγύως ευθυνόμενο πρόσωπο, δηλαδή οφειλές βεβαιωμένες σε νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα, δεν πληρείται η προϋπόθεση της αμοιβαιότητας των διατάξεων του συμψηφισμού.