Οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ρωσία εισέρχονται σε μια νέα διαστημική κούρσα, που ήδη χαρακτηρίζεται από πολλούς ως «Πόλεμος των Άστρων». Η νέα αυτή αντιπαράθεση αναμένεται να δοκιμάσει τις ισορροπίες μεταξύ των τριών δυνάμεων, ενώ η ελπίδα είναι να παραμείνει σε επίπεδο ανταγωνισμού και να συμβάλει στην πρόοδο της ανθρωπότητας και την εξερεύνηση νέων κόσμων.
Πρώτος σταθμός στη νέα αυτή κούρσα είναι η Σελήνη, όπου οι τρεις υπερδυνάμεις σχεδιάζουν να εγκαταστήσουν πυρηνικούς αντιδραστήρες, διεκδικώντας σημαντικό μερίδιο της λεγόμενης σεληνιακής ενέργειας.
Σύμφωνα με πρόσφατη ανακοίνωση, η NASA κάλεσε τις συνεργαζόμενες εταιρείες να προετοιμαστούν για την κατασκευή πυρηνικού αντιδραστήρα που θα αντέχει το διαστημικό ταξίδι και θα λειτουργεί χωρίς συντήρηση κοντά στον νότιο πόλο της Σελήνης. Το φιλόδοξο αυτό σχέδιο αναμένεται να υλοποιηθεί τον Δεκέμβριο του 2030, δηλαδή σε μόλις τέσσερα χρόνια από σήμερα.
Την ίδια στιγμή, η Ρωσία στοχεύει να θέσει σε λειτουργία έναν σεληνιακό αντιδραστήρα έως το 2036, στο πλαίσιο μιας μυστικής συνεργασίας με την Κίνα. Η NASA έχει ήδη επιταχύνει το πρόγραμμά της για να προλάβει τους ανταγωνιστές της, καθώς το διακύβευμα είναι το μέλλον της διαστημικής εξερεύνησης. Οι ΗΠΑ και η Κίνα επιδιώκουν να είναι οι πρώτες που θα ιδρύσουν βάση στη Σελήνη, με στόχο την αναζήτηση πόρων όπως το παγωμένο νερό και την εκκίνηση αποστολών σε βαθύτερα σημεία του ηλιακού συστήματος. Ο έλεγχος της πρόσβασης στα σεληνιακά περιουσιακά στοιχεία θεωρείται ζωτικής σημασίας για την επιτυχία αυτών των αποστολών, ενώ και οι δύο χώρες θεωρούν τον πυρηνικό αντιδραστήρα ως βασικό στοιχείο στα σχέδιά τους.
Οι χώρες σκοπεύουν να ενεργοποιήσουν τους αντιδραστήρες τους μόνο μετά την άφιξή τους στη Σελήνη. Ωστόσο, κορυφαίοι επιστήμονες προειδοποιούν ότι οι κυβερνήσεις βιάζονται, καθώς τα τελευταία έξι χρόνια έχουν σημειωθεί αρκετές αποτυχίες σε κινεζικούς, αμερικανικούς και ρωσικούς πυραύλους, ενώ ένα ρωσικό όχημα προσεδάφισης συνετρίβη στη Σελήνη. Παράλληλα, διαστημικά σκουπίδια πέφτουν τακτικά στη Γη. Παρόλα αυτά, οι κυβερνήσεις των τριών κρατών συνεχίζουν με έντονους ρυθμούς, παραβλέποντας ζητήματα ασφάλειας.
Ηγετικός ρόλος της Ρωσίας στην πυρηνική τεχνολογία
Η πυρηνική ενέργεια φαίνεται να αποτελεί το κύριο έργο που η Κίνα έχει αναθέσει στη Ρωσία. Η Ρωσία διαθέτει μακρά εμπειρία στον τομέα, έχοντας εκτοξεύσει περισσότερους από 30 αντιδραστήρες σε τροχιά κυρίως τη δεκαετία του 1970 και 1980, ενώ παραμένει ηγέτιδα δύναμη στην πολιτική πυρηνική ενέργεια. Διαθέτει επίσης τη μεγαλύτερη προμήθεια από το ασφαλέστερο πυρηνικό καύσιμο για διαστημικές αποστολές, το χαμηλά εμπλουτισμένο ουράνιο, το οποίο βρίσκεται σε έλλειψη στις ΗΠΑ.
Όπως δήλωσε ο Μιχαήλ Κοβάλτσουκ πρόεδρος του Ινστιτούτου Κουρτσάτοφ, στο ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων TASS, «Η Ρωσία ουσιαστικά δεν έχει ανταγωνιστές στον τομέα της διαστημικής πυρηνικής ενέργειας».
Από την πλευρά της, η NASA προσπαθεί να καλύψει το χαμένο έδαφος. Ο οργανισμός είχε εκτοξεύσει έναν αντιδραστήρα το 1965, τον οποίο όμως έκλεισε μετά από βλάβη διαστημοπλοίου. Έκτοτε, οι ΗΠΑ έχουν επενδύσει πάνω από 20 δισεκατομμύρια δολάρια σε διαστημικά πυρηνικά προγράμματα, χωρίς να αναπτύξουν νέο αντιδραστήρα.
Η σημασία της πυρηνικής ενέργειας για τις βάσεις στη Σελήνη
Οποιαδήποτε μόνιμη βάση στη Σελήνη απαιτεί αξιόπιστη ενέργεια. Οι πυρηνικοί αντιδραστήρες υπερτερούν, καθώς δεν χρειάζονται ηλιακό φως και μπορούν να είναι συμπαγείς, απαιτώντας ελάχιστη ανθρώπινη παρέμβαση, σύμφωνα με τη NASA και το Ινστιτούτο Κουρτσάτοφ.
Για τα πρώτα χρόνια, ΗΠΑ και Κίνα θα χρειαστούν κυρίως ενέργεια για τη θέρμανση του εξοπλισμού και τη φόρτιση των ρόβερ. Γι’ αυτό θα αξιοποιήσουν ηλιακή ενέργεια και συστήματα παραγωγής ενέργειας από ραδιοϊσότοπα, τα οποία μετατρέπουν τη θερμότητα από τη φυσική ραδιενεργό διάσπαση ισοτόπων σε ηλεκτρική ενέργεια. Οι τρεις χώρες έχουν ήδη χρησιμοποιήσει τέτοια συστήματα σε διαστημικές αποστολές.
Η Μόσχα έχει αναθέσει στις κρατικές υπηρεσίες της την κατασκευή του σεληνιακού αντιδραστήρα Selena έως το 2036, ο οποίος θα τροφοδοτεί σεληνιακούς σταθμούς υπό κινεζική ηγεσία. Ο αντιδραστήρας Selena θα παράγει έως 10 κιλοβάτ ηλεκτρικής ενέργειας και θα λειτουργεί αυτόνομα για μία δεκαετία.
Επιπλέον, η NASA, ανησυχώντας για τη δημιουργία μιας de facto ζώνης αποκλεισμού στη Σελήνη από έναν ρωσο-κινεζικό αντιδραστήρα, επιταχύνει το χρονοδιάγραμμά της. Ο Σεληνιακός Αντιδραστήρας 1 της NASA αναμένεται να παράγει 20 κιλοβάτ ηλεκτρικής ενέργειας αρκετά για 16 αμερικανικά νοικοκυριά και να λειτουργεί για πέντε χρόνια χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση.
‘Οπως όλα δείχνουν πως τα επόμενα χρόνια οι μεγάλες δυνάμεις θα εστιάσουν την προσοχή τους Διάστημα, με την πυρηνική ενέργεια να αποτελεί το κλειδί στον στρατηγικό τους σχεδιασμό.