Πριν από έναν χρόνο η ιδέα φάνταζε ουτοπική για να έχει εφαρμογή σε έναν ορεινό δήμο με μόνιμο πληθυσμό κάτι λιγότερο από 6.000 κατοίκους και διάσπαρτα δεκάδες χωριά και οικισμούς. Κι όμως, το πρώτο κέντρο τηλεϊατρικής στον Δήμο Αγράφων έχει μόλις ολοκληρώσει την πιλοτική φάση και αναμένει την ευρεία εφαρμογή του, ακόμη και σε άλλες απομακρυσμένες αλλά και νησιωτικές περιοχές.
Σε μια αίθουσα σε κεντρικό σημείο στο χωριό Γρανίτσα του Δήμου Αγράφων πέρυσι τον Ιούλιο στήθηκε το κέντρο τηλεϋγείας. Σε ένα γραφείο, ένας υπολογιστής και μια κασετίνα, μέσα στην οποία υπάρχει ο βασικός εξοπλισμός με μέγεθος μικρότερο από την παλάμη του χεριού.
Στην άλλη άκρη της… διαδικτυακής γραμμής ένας γιατρός περιμένει να καθοδηγήσει μέσω βιντεοκλήσης τον κάτοικο, τον ασθενή, τον ηλικιωμένο, τον τουρίστα, προκειμένου να πραγματοποιηθεί η εξέταση, η οποία γίνεται απλά ακουμπώντας τη συσκευή στο σημείο που θέλει να εξετάσει ο γιατρός. Οι εξετάσεις, δε, που μπορούν να γίνουν εξ αποστάσεως είναι από καρδιογραφήματα και λαρυγγοσκοπήσεις μέχρι δερματολογικές εξετάσεις και έλεγχο ματιών.
Από τη θεωρία στην πράξη
Η αρχική σκέψη για να στηθεί αυτό το κέντρο τηλεϊατρικής προέκυψε από την ανάγκη που υπάρχει στον Δήμο Αγράφων, ο οποίος σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής υλοποίησαν τη δράση. Σύμφωνα με τον δήμαρχο Αγράφων Αλέξη Καρδαμπίκη, οι κάτοικοι στις περιοχές αυτές χρειάζονται πολύ χρόνο για να μετακινηθούν ακόμη και μέσα στον ίδιο τον δήμο, από χωριό σε χωριό. «Οπότε η πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας αποτελούσε καθημερινή πρόκληση, ιδιαίτερα δε τους χειμερινούς μήνες, και προκαλούσε και ένα αίσθημα ανασφάλειας. Η γεωγραφική απομόνωση και οι περιορισμένες υγειονομικές υποδομές απαιτούσαν άμεση κινητοποίηση».
Οπως εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο ιδρυτής και διευθυντής του Ερευνητικού Εργαστηρίου Ψηφιακών Καινοτομιών στη Δημόσια Υγεία (DigInHealth), του Τμήματος Δημόσιας και Κοινοτικής Υγείας του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, Γιάννης Κουμπούρος, οι κάτοικοι στον συγκεκριμένο δήμο, αλλά και γενικότερα σε απομακρυσμένες και ορεινές περιοχές, είναι απομονωμένοι. «Ετσι, σε συνεργασία με τη δημοτική Αρχή καταλήξαμε στη διαπίστωση πως η τηλεϊατρική είναι η λύση. Αλλωστε, στο εργαστήριό μας, αυτό που προσπαθούμε είναι να βρίσκουμε μέσα από την έρευνα λύσεις. Να έχει, δηλαδή, η έρευνα πρακτικό αντίκτυπο και να μη μένει στη θεωρία».
Η ερευνητική ομάδα του εργαστηρίου εκπαίδευσε – πριν από την εγκατάσταση του συστήματος – τους ανθρώπους του χωριού, κυρίως προσωπικό του δήμου καθώς και ξενοδόχους. «Αξίζει να αναφερθεί, βέβαια, πως ο εξοπλισμός αυτός δεν απαιτεί επαγγελματία υγείας προκειμένου να χρησιμοποιηθεί, αντίθετα ο ίδιος ο πολίτης μπορεί μόνος του ακολουθώντας τις ιατρικές οδηγίες να φέρει την εξέταση εις πέρας», σημειώνει ο Γ. Κουμπούρος. Προσθέτει, δε, πως η τηλεϊατρική δεν αντικαθιστά την ιατρική επίσκεψη, «αλλά αντικαθιστά την πρώτη ανάγκη, γλιτώνοντας τη μετακίνηση και προσφέροντας αίσθημα ασφάλειας». Στους μήνες που «έτρεχε» πιλοτικά το σύστημα τηλεϊατρικής, αντιμετωπίστηκαν αρκετά περιστατικά με γαστρεντερίτιδες, ωτίτιδες αλλά και θέματα με τα μάτια και τα βλέφαρα.
Το επόμενο βήμα είναι η επέκτασή του και σε άλλες «δύσκολες» περιοχές της χώρας. «Στόχος, πλέον, είναι να “υιοθετηθεί” το σύστημα αυτό που εφαρμόσαμε στον δήμο από το πρόγραμμα “Βοήθεια στο Σπίτι”. Ηδη το προσωπικό υπάρχει, και θα μπορούν ύστερα από εκπαίδευση να πηγαίνουν οι εργαζόμενοι στους ηλικιωμένους και όσους έχουν κινητικά προβλήματα και να βοηθούν ώστε να γίνει η τηλεξέταση», υπογραμμίζει ο δήμαρχος Αγράφων Αλέξης Καρδαμπίκης. Από την πλευρά του ο διευθυντής του εργαστηρίου στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής επισημαίνει πως η εγκατάσταση ενός τέτοιου συστήματος σε περιοχές όπου οι υπηρεσίες υγείας δεν είναι εύκολα προσβάσιμες, βοηθά και στον τουρισμό, καθώς οι επισκέπτες θα έχουν την ασφάλεια σε περίπτωση που κάτι έκτακτο συμβεί.