Βουλευτικές εκλογές στην Κύπρο: Η ώρα της φθοράς και των ανατροπών

Οι βουλευτικές εκλογές της Κυριακής στην Κύπρο δεν βγάζουν κυβέρνηση. Το πολίτευμα είναι προεδρικό, κάτι που σημαίνει ότι ο πρόεδρος, ως ανώτατος άρχων, εκλέγεται απευθείας από τον λαό σε διαφορετική εκλογική διαδικασία.

Κρίνουν, όμως, κάτι εξίσου σημαντικό: ποιος θα ελέγχει τη Βουλή, ποιος θα μπορεί να μπλοκάρει ή να περνά νομοθεσίες, ποια κόμματα αντέχουν μετά τη φθορά των τελευταίων χρόνων και ποιοι θα ξεκινήσουν από θέση ισχύος την κούρσα για τις προεδρικές εκλογές του 2028.

Το πρώτο διακύβευμα είναι η πολυδιάσπαση. Αυτή αποτυπώνεται και στον αριθμό-ρεκόρ των υποψηφίων: 753 συνολικά, με 744 να κατέρχονται μέσω κομματικών συνδυασμών και 9 ως μεμονωμένοι. Το σκηνικό δείχνει από μόνο του τη σοβαρή φθορά της παλιάς κομματικής τάξης. Οι εγγεγραμμένοι εκλογείς ανέρχονται σε 568.587 και η αποχή θα κρίνει πολλά, καθώς εκείνοι που δεν πάνε στην κάλπη είναι, σε μεγάλο βαθμό, πολίτες απογοητευμένοι πλην όμως σκεπτόμενοι, ενώ το αντίθετο είδος δεν χάνει, επίσης σε μεγάλο βαθμό, καμία εκλογική διαδικασία.

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν μάχη του δεξιού ΔΗΣΥ και του αριστερού ΑΚΕΛ για την πρώτη θέση, αν και ο ΔΗΣΥ φαίνεται πλέον να κλειδώνει την πρωτιά με μικρή διαφορά. Το ακροδεξιό ΕΛΑΜ, πρώην προέκταση της Χρυσής Αυγής, το οποίο ωστόσο έχει λιγότερες αντιστάσεις κατά του «συστήματος» από την είσοδό του στη Βουλή και κρατά πια καθαρή απόσταση από το παρελθόν του, εμφανίζεται καθαρά τρίτο με 11,6%.

Η τάση δείχνει πως τέταρτο θα είναι τελικά το ΔΗΚΟ, το οποίο επίσης συσπειρώνει, όπως και τα δύο μεγάλα κόμματα, ενώ φαίνεται ότι το ΑΛΜΑ του Οδυσσέα Μιχαηλίδη θα είναι πέμπτο και η Αμεση Δημοκρατία του Φειδία Παναγιώτου έκτο κόμμα. Κοντά στο όριο εισόδου βρίσκεται το αριστερόστροφο VOLT, ενώ ΕΔΕΚ, Οικολόγοι και ΔΗΠΑ δίνουν μάχη επιβίωσης.

Η εικόνα, όμως, δεν είναι στατική. Στο τελευταίο στάδιο της εκστρατείας, οι μηχανισμοί των παλαιότερων κομμάτων φαίνεται να δουλεύουν ξανά. Η φθορά τους παραμένει σοβαρή, αλλά η συσπείρωση περιορίζει το περιθώριο μιας καθαρής αντισυστημικής ανατροπής. Οι νέοι σχηματισμοί – ΑΛΜΑ, Αμεση Δημοκρατία και VOLT –  κατοχυρώνονται στο νέο σκηνικό, χωρίς όμως να φαίνεται ότι πετυχαίνουν τη μεγάλη ανατροπή που επεδίωκαν.

Κρίσιμος παράγοντας είναι η συμμετοχή. Υψηλή προσέλευση ενισχύει τα παραδοσιακά κόμματα, καθώς σημαίνει – και ήδη συμβαίνει αυτό – συσπείρωση των «παλιών». Μεγάλη αποχή ευνοεί τους νεοεισερχόμενους. Το θέμα δεν είναι μόνο αριθμητικό, αλλά και ουσίας. Η εβδομάδα που διανύουμε θα είναι κρίσιμη για το εάν θα κινηθούν ή όχι οι απρόθυμοι προς την κάλπη, κάτι που ευνοεί επίσης τα παραδοσιακά κόμματα, τα οποία διαθέτουν μηχανισμούς για να το πετύχουν, σε αντίθεση με τα νέα κόμματα.

Οι πιθανές ανατροπές είναι τέσσερις. Πρώτον, το ΑΚΕΛ να περάσει πρώτο, έστω και οριακά, αλλά χωρίς δυναμική πολιτικής ηγεμονίας. Δεύτερον, το ΕΛΑΜ να παγιωθεί ως τρίτος πόλος, κάτι που αλλάζει τους συσχετισμούς στη Δεξιά και πιέζει τον ΔΗΣΥ.

Τρίτον, το ΑΛΜΑ του Οδυσσέα Μιχαηλίδη να αποδειχθεί είτε πραγματικό «αντισυστημικό» όχημα είτε φούσκα που ξεφουσκώνει μετά την πίεση της τελευταίας εβδομάδας και την υπόθεση «Σάντη», το υποτιθέμενο σκάνδαλο στο οποίο είχαν κάποιοι εμπλέξει το όνομα του υφυπουργού παρά τω πρωθυπουργώ, Γιώργου Μυλωνάκη, και το οποίο διαφαίνεται ότι είναι απάτη.

Η υπόθεση επηρεάζει και το VOLT, το οποίο ενέταξε, αλλά αρνήθηκε να αποτάξει από το ψηφοδέλτιό του, τον δημοσιογράφο Μακάριο Δρουσιώτη, ο οποίος είχε δημοσιοποιήσει την υπόθεση.

Η επόμενη μάχη θα είναι η Προεδρία της Βουλής. Η πρώτη μεγάλη δοκιμασία θα έρθει αμέσως μετά την κάλπη: η εκλογή προέδρου της Βουλής στην πρώτη συνεδρίαση της νέας σύνθεσης, στις 4 Ιουνίου. Μέχρι τότε, τα κόμματα θα πρέπει να έχουν μετρήσει έδρες, αποκλεισμούς και πιθανές ανοχές.

Η εκλογή προέδρου της Βουλής θα λειτουργήσει ως πρώτη άσκηση συσχετισμών. Η Αννίτα Δημητρίου επιδιώκει να διατηρήσει το αξίωμα, όμως η αριθμητική μπορεί να απαιτήσει ευρύτερες συνεννοήσεις. Το ΔΗΚΟ κρατά στο τραπέζι τον Νικόλα Παπαδόπουλο, το ΑΚΕΛ μπορεί να κινηθεί με δική του υποψηφιότητα, ενώ το ΑΛΜΑ προβάλλει την Ειρήνη Χαραλαμπίδου, μέχρι πρότινος βουλευτή του ΑΚΕΛ. Αν το αποτέλεσμα είναι κατακερματισμένο, ακόμη και ένα πολιτικά απομονωμένο ΕΛΑΜ μπορεί να αποκτήσει βαρύτητα στη δεύτερη ψηφοφορία.

Στο βάθος βρίσκονται οι προεδρικές του 2028. Δημοσκόπηση δείχνει ότι κανείς δεν μπαίνει στη μάχη ως αδιαφιλονίκητο φαβορί, ενώ οι αρνητικές γνώμες παραμένουν υψηλές για όλους τους πιθανούς υποψηφίους.

Με λίγα λόγια, η κάλπη της Κυριακής δεν θα δώσει μόνο έδρες. Θα δείξει αν το παλιό κομματικό σύστημα απλώς τραυματίστηκε ή αν μπαίνει σε φάση πραγματικής αποσύνθεσης.

Φειδίας, Οδυσσέας και άλλοι «ιδιαίτεροι»

Μετά το σοκ των ευρωεκλογών, όπου ο Φειδίας Παναγιώτου, εν μέσω αποχής 49,5%, είχε «κερδίσει» την προτίμηση του ενός πέμπτου των ψηφισάντων (71.330 ψήφους), το ερώτημα εάν και αύριο θα δούμε κάτι ανάλογο είναι δεδομένο και αναμενόμενο. Ο ευρωβουλευτής έφτιαξε το ψηφοδέλτιο της Αμεσης Δημοκρατίας, όπως λέγεται το κόμμα, μέσω app στο οποίο δεχόταν αιτήσεις ενδιαφερομένων, οι οποίοι στη συνέχεια εμφανίστηκαν σε προωθητικά βιντεάκια του TikTok αλλά και σε μίνι podcasts. Οταν τις προάλλες δήλωσε σε τηλεοπτικό πάνελ ότι είναι «μαγνήτης ταλέντων», η ατάκα έγινε viral με βίντεο των καλύτερων επιδόσεων των ταλέντων του. Ο «Λουκάνικος», ο «Οβερ!» και πολλοί άλλοι «χαρακτήρες», ένας μάλιστα έκανε και βίντεο με θέμα τον πισινό του, διεκδικούν και ίσως πετύχουν την είσοδό τους στη Βουλή.

Από την άλλη, πολλοί πιστώνουν στον Φειδία την ειλικρίνειά του ότι εν οίδε ότι ουδέν οίδε, αν και αμφίβολο είναι κατά πόσον ο Σωκράτης θα τον ενέτασσε στην ειρωνεία του. Το κορυφαίο παράσημο αγνοίας του ευρωβουλευτή ήρθε όταν ερωτήθηκε για της θέσεις της ΑΔ στο Κυπριακό. Είπε ότι δεν το έχουν συζητήσει ακόμη, με ύφος που πρόδιδε ότι δεν αντιλαμβανόταν το τόσο σημαντικό του πράγματος. Αλλως, «είβα πρώτη, κουμπάρε!», κατά την παραδοσιακή κυπριακή πρόποση. Και όχι μόνο τέτοια. Πάντως, τα ποσοστά της ΑΔ δείχνουν να υποχωρούν τον τελευταίο μήνα, με την ψηλότερη μέτρηση στο 7,3% και τη χαμηλότερη στο 4,4%.

Λίγο πιο πάνω, επίσης με αισθητή πτώση τον τελευταίο μήνα και με παρόμοια τάση να μη φτάσει πια διψήφιο ποσοστό, βρίσκεται μια άλλη «ιδιαίτερη» περίπτωση. Πρόκειται για τον τέως γενικό ελεγκτή της Δημοκρατίας, Οδυσσέα Μιχαηλίδη, και το κόμμα του, ΑΛΜΑ. Για τους οπαδούς του είναι ένα είδος «μεσσία» που «φαγώθηκε από το σύστημα» επειδή αποκάλυπτε σκάνδαλα. Ο Μιχαηλίδης, βέβαια, δεν φαγώθηκε από κανέναν. Απολύθηκε ομόφωνα από το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο, εξού και το παρατσούκλι «Ο 8-0». Το Ανώτατο, σε μακροσκελή και τεκμηριωμένη απόφαση, έκρινε πως ήταν «ανίκανος για επιτέλεση των καθηκόντων του», επεδείκνυε «ανάρμοστη συμπεριφορά», «ουσιώδη έλλειψη κρίσης και συνέπειας» και «εμπάθεια και αδυναμία κατανόησης της αποστολής του». Εκρινε επίσης ότι έστηνε «λαϊκά δικαστήρια» και λειτουργούσε «χωρίς σεβασμό στους πολιτειακούς θεσμούς», μεταξύ άλλων.

Μετά την απόφαση, ο πατέρας του είπε ότι συγκρίνεται μόνο με τον Σωκράτη και τον Χριστό, ενώ η επίσης δημόσια υπάλληλος αδελφή του, όπως και ο γιος του, περνούν γενεές δεκατέσσερις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όσους τον επικρίνουν. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Μιχαηλίδης διατηρούσε, μέσω του εξ απορρήτων του, Ανδρέα Χασαπόπουλου, σελίδα στο Facebook με το όνομα «Ομάδα Στήριξης Γενικού Ελεγκτή», στην οποία γίνονταν τοξικές και συχνά χυδαίες ad hominem επιθέσεις εναντίον πολιτικών, δημοσιογράφων και άλλων, με αποτέλεσμα το Facebook να την κλείσει. Οταν αργότερα, ο Μιχαηλίδης έβαλε ανώτατο όριο ηλικίας για ένταξη στο ψηφοδέλτιο, με μοναδικό επηρεαζόμενο τον Χασαπόπουλο, ο τελευταίος αποκάλυψε ότι, όντας ακόμη γενικός ελεγκτής, ο Μιχαηλίδης ήταν όντως εκείνος που του έδινε εντολές να διασύρει άτομα, δημοσιοποιώντας και αποδεικτικά.

Ακολούθησαν κι άλλα σκανδαλώδη, με την εικόνα του ΑΛΜΑτος να πλήττεται και τον ίδιο τον αρχηγό του να επιβεβαιώνει επί της ουσίας το Ανώτατο για καταδίωξη ανθρώπων, εκδικητικές τάσεις και άλλα. Η δε απόφασή του να προωθήσει στη θέση αντιπροέδρου τη Νικολέττα Τσικκίνη, επίσης ιδιαίτερη περσόνα του TikTok, η οποία, μεταξύ άλλων, αποκάλεσε «πελλομαλού» – η τρελή του χωριού – τον νέο γενικό ελεγκτή και έχει ιδιαίτερη εμμονή με τη σύζυγο του Προέδρου Χριστοδουλίδη, Φιλίππα, την οποία αποκαλεί «τζιυρά», τον εξέθεσε ακόμη περισσότερο. Τον τελευταίο μήνα, στις δημοσκοπήσεις, το ΑΛΜΑ κινείται στο 5,8% – 8%.